Akkaraman ve merinos koyunlarında bir batında doğan yavru sayısı ile bazı genlerdeki (BMP15, GDF9, BMPR-IB, PRL, GHR, NR5A2) polimorfizmler arasındaki ilişkinin araştırılması

Koyunlar günümüzde birçok ülkede öncelikle et amaçlı üretilen önemli bir çiftlik hayvanı türüdür. Kasaplık kuzu üretimi yapan işletmeler için önemli olan bir batında doğan yavru sayısı diğer ekonomik özellikler gibi poligenik kalıtım göstermektedir. Koyunlarda bir batında doğan yavru sayısı bazı majör ya da aday genler tarafından etkilenmektedir. Gerçekleştirilen çalışmada Akkaraman (AKR-60 örnek) ve Anadolu Merinosu (AMR-60 örnek) yerli koyun ırklarında toplam 120 örnekte çoklu doğumu artırdığı bildirilen 6 gen bölgesi üzerindeki 9 lokusta polimorfizm PCR, AS-PCR, PCR-RFLP ve T-ARMS-PCR yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. Elde edilen polimorfizmler ile bir batında doğan yavru sayısındaki ilişki ki-kare ve tek yönlü varyans analizi kullanılarak incelenmiştir. Tamamlanan yüksek lisans tez çalışmasında AKR ve AMR koyun ırklarında çalışılan 9 lokusun 3 tanesi monomorf (BMPR-IB/FecB, BMP15/FecXBar ve NR5A2/SNP-T1419C), altı lokus ise polimorfik bulunmuştur. Polimorfik bulunan altı lokusta genetik çeşitlilik parametreleri (Ho, He ve Ne) genellikle yüksek seviyelerde gözlenmiştir. Çalışmada elde edilen genotipler ile bir batında doğan yavru sayısı arasında yapılan ilişki analizleri sonucunda AMR ırkında NR5A2 SNP (T40C) gen bölgesi için CC ve AKR ırkında GDF9 G4 gen bölgesi için AG genotipi taşıyan koyunlarda bir batında doğan yavru sayısının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Çalışmada elde edilen sonuçlara göre AKR ve AMR koyun ırklarında bir batında doğan yavru sayısı ile ilişkili majör ve aday genler üzerindeki farklı lokuslarda yeterli polimorfizm ve genetik çeşitlilik olduğu anlaşılmıştır. Özellikle NR5A2 geni SNP (T40C) lokusu ve GDF9 geni G4 lokusunun koyunlarda çoklu doğumun artırılması için yapılacak Marker Desteki Seleksiyon (MAS) çalışmalarında kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Bir batında doğan yavru sayısı ile ilişkili majör genler (BMPR1B, BMP15 ve GDF9) öncelikli olmak üzere mümkün olduğunca çok sayıda aday gen (NR5A2, PRL vb.) yerli koyun ırklarında taranmalı ve çoklu doğuma ait fenotipik verilerle ilişkilendirilmelidir. MAS çalışmalarında çok sayıda majör ya da aday genin kullanılması poligenik katılıan özellikler için seleksiyonda başarıyı ve genetik ilerlemeyi artıracaktır.