Aksaray'da vakıf kültürüne bir örnek: Karamanoğlu Mehmet Bey Camii Vakfı (19. Yüzyıl)

Vakıf, genel olarak insanların elindeki malının bir kısmını veya tamamını Allah'ın rızasını kazanmak için sarf etmesidir. Bu düşünce ile 19. yüzyılda Aksaray'da birçok yeni vakıf kurulduğu gibi daha önceki dönemlerde kurulan vakıfların önemli bir kısmı da faaliyetlerini devam ettirmiştir. Vakıfların gelirleri genellikle buğday, arpa, çavdar, burçak vb. mahsuller ile bostan, kovan ve kırmızı boyadan elde edilen öşür hisselerinden oluşmaktadır. Bunun yanı sıra bağ, bahçe, değirmen, han ve dükkân gibi yerlerden elde edilen kiralar da vakıfların gelirleri arasında yer almaktadır. Aksaray için tarihi bir öneme sahip olan Karamanoğlu Mehmet Bey Camii, Anadolu Selçuklu Devleti döneminde inşa olunmuş ve daha sonraki yıllarda onarım görerek günümüze kadar ulaşmıştır. Bu cami arşiv kayıtlarında Karamanoğlu İbrahim Bey Camii, Karamanoğlu Camii ve Cami-i Kebir (Ulu Camii) şeklinde geçmektedir. 19. yüzyılda camide mütevelli, imam, hatip, müezzin, ferraş vb. görev yapmaktadır. Bu görevlilere genellikle günlük yarım ilâ iki akçe arasında bir ücret ödenmiş ve bunun yanı sıra vakfın senelik gelirlerinden de belirli hisseler verilmiştir. Karamanoğlu Mehmet Bey Camii Vakfı'nın gelirlerini genellikle Aksaray'ın merkeziyle köy ve mezralarından elde edilen öşür hisseleri oluşmaktadır. Elde edilen gelirler ile camide görevli olan kişilerin maaşları ödenmiş ve bunun yanı sıra caminin tamir, kilim, perde, aydınlatma, vergi vb. masrafları karşılanmıştır.