Aktinitler bölgesindeki tek-A'lı deforme çekirdeklerin elektrik dipol uyarılmalarının teorik olarak incelenmesi

Bu tez çalışmasında, 229,231,233Th, 233,235,237,239U, 237Np ve 239,243Pu aktinit çekirdeklerinde 20 MeV'e kadar ki enerjilerde elektrik dipol (E1) uyarılmalarının araştırılması, E1 cüce ve dev dipol rezonanslarının ilk teorik sonuçlarının sunulması ve sonuçların mevcut deneysel verilerle karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Bu izotopların seçilmesindeki motivasyon, teorik olarak tek-A'lı aktinit çekirdeklerinde E1 uyarılmalarının ve rezonans özelliklerinin daha önce çalışılmamış olması ve mevcut deneysel verilerin test edilmesinde öteleme ve Galileo değişmez (TGI) kuaziparçacık fonon nükleer modelinin (QPNM) başarısının belirlenmesidir. QPNM hesaplamalarında önemli bir problem, nükleer ortalama alan yaklaşımlarının nükleer Hamiltoniyenin kendiliğinden simetri kırılmasına yol açması ve bu durumda sıfır enerjili sahte durumların gerçek dipol durumlarına karışmasıdır. Kırılan simetrilerin restore edilmesi, nükleer elektromanyetik spektrumda belirli dipol uyarılmalarının gerçek doğasını anlamak açısından önem taşır. Bu tez kapsamında, E1 spektrumlarının mikroskopik analizleri için kırılan simetrilerin restore edilmesine yönelik ayrılabilir etkin kuvvetlerin kullanıldığı TGI-QPNM yaklaşımı formülüze edilmiş ve aktinitler bölgesi tek-A'lı deforme çekirdeklerine uygulanmıştır. 233,235,237,239U, 237Np ve 243Pu çekirdekleri için TGI-QPNM ile elde edilen sonuçlar, kırılan öteleme ve Galileo değişmezlik simetrilerinin restore edilmediği yaklaşımın (NTGI-QPNM) sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Kırılan simetrilerin restore edilmesi ile gerçek titreşim durumlarına karışan sahte haller yalıtılmış olduğundan E1 geçiş gücü dağılımı ve toplam kuralları gibi niceliklerin güvenilir bir şekilde hesaplanması mümkün olmuştur. Tez çalışması kapsamında ürettilen makalelerde, 229,231,233Th, 233,235,237,239U, 237Np ve 239,243Pu aktinit çekirdeklerinde, TGI-QPNM yaklaşımı kullanılarak E1 dipol gücü başarıyla tahmin edilmiştir. Bu çalışmalarda aynı zamanda Dönme Değişmez (RI)-QPNM yaklaşımı kullanılarak 229,231,233Th, 233,235,237,239U ve 239,243Pu aktinit çekirdekleri için M1 uyarılmaları başarıyla tanımlanmıştır. İncelenen deforme aktinit çekirdeklerde GDR, çekirdeğin simetri eksenine paralel (ΔK = 0) ve dikey (ΔK = 1) salınımlara karşılık gelen iki Lorentziyel dağılım şeklini almaktadır. Hesaplamalarda elde edilen PDR gücü, incelenen çekirdeklerin dipol spektrumunda TGI-QPNM fotosoğurma tesir kesitlerinin sadece %1-3'lük kısmını kapsamaktadır. Bunun yanısıra, NRF deneylerinde tek-A'lı aktinit çekirdekleri (235U, 237Np ve 239Pu) için M1 ve E1 geçişleri birbirinden ayırt edilemezken, mevcut tez çalışmasındaki RI- ve TGI- QPNM hesaplamaları ile dipol kuvvetinin doğası hakkında önemli tahminler yapılabilmektedir. Bu yaklaşımlar, 231-233Th, 237,239U ve 243Pu çekirdeklerinin dipol modlarının araştırılmasında kullanılmış ve sonuçlar Oslo metodunun verileriyle karşılaştırılmıştır.