Akut pankreatit tanısı ile takip ettiğimiz hastaların; etiyoloji, morbidite ve mortalite durumlarının değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Akut pankreatit (AP), klinik, laboratuvar, inflamatuar ve radyolojik bulgularla seyreden, pankreasın akut inflamatuar bir hastalığıdır. Bu çalışmada, akut pankreatit tanısıyla Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Servisi'nde izlenen hastaların klinik, laboratuvar ve radyolojik verilerinin retrospektif olarak değerlendirilerek; sosyodemografik özelliklerinin ve etiyolojik dağılımlarının belirlenmesi, başvuru ve takip sürecindeki klinik ile laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi, bu parametrelerin komplikasyon gelişimi, yatış süresi, mortalite ve prognoz üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 15.01.2020 – 30.08.2023 tarihleri arasında Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Servisi'nde akut pankreatit tanısıyla hospitalize edilen 18 yaş üstü 242 hasta dahil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, etiyolojik dağılımları, laboratuvar ve görüntüleme verileri, yapılan tıbbi müdahaleler, mortalite ve komplikasyon durumları retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Klinik ve laboratuvar parametreler ile komplikasyon gelişimi arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 100 (%41,3) erkek ve 142 (%58,7) kadın hasta dahil edilmiş olup, ortalama yaş 56,98 ± 17,99 olarak saptanmıştır. Etiyolojik değerlendirmede hastaların %81'inde biliyer nedenler tespit edilmiş; bunu %10,3 ile idiyopatik nedenler izlemiştir. Lokal komplikasyon %7,9, sistemik komplikasyon ise %19 oranında görülmüştür. Yoğun bakım ihtiyacı %5,4 hastada gözlenmiş, mortalite oranı ise %0,8 olarak saptanmıştır. Laboratuvar bulguları değerlendirildiğinde, sistemik komplikasyon gelişen hastalarda başvuru ve 48. saat Nötrofil/Lenfosit Oranı (NLR), C-Reaktif Protein (CRP) ve kreatinin düzeylerinin anlamlı şekilde yüksek olduğu; albümin düzeylerinin ise anlamlı düzeyde düşük olduğu belirlenmiştir. Lokal komplikasyon gelişimi ile 48. saat NLR ve CRP düzeylerindeki artış ile albümin düzeyindeki düşüş arasında anlamlı bir ilişki gözlenmiştir. Platelet/Lenfosit Oranı (PLR) ve Eritrosit dağılım genişliği (RDW) değerlerinin ise hem başvuru hem de 48. saat ölçümlerinde, komplikasyon gelişimi ile anlamlı bir korelasyon göstermediği saptanmıştır. Sonuç: Elde edilen bulgular, akut pankreatitli hastalarda laboratuvar parametrelerin izlenmesinin komplikasyon gelişimini öngörmede önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle 48. saat NLR, CRP ve albümin düzeyleri, hastalığın prognozuna ilişkin değerli biyobelirteçler olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda, klinik, laboratuvar ve görüntüleme bulgularının bütüncül değerlendirilmesi, AP'li hastaların izleminde yatış süresini kısaltma ve kötü prognozun erken tanımlanmasına katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, etiyoloji, komplikasyon, prognoz