Alanya'da yabancılara konut satışının artmasının bölge konut sektörüne etkisi: Nitel bir araştırma

Ülkemizde yabancılara yapılan konut satışları her geçen sene artış göstermektedir. Yabancıların ülkemizden taşınmaz satın alması ile ortaya çıkan konut talebi inşaat sektörünün hareketlenmesine ve yoğun bir yapılaşma sürecine girilmesine sebep olmuştur. Ülkemizde yabancıların konut satın aldığı illerin başında gelen Antalya'nın bir ilçesi olan Alanya'da son yıllarda konut üretimi ve satışı anlamında hareketli günler yaşanmaktadır. İlçede yaşanan bu gelişmeler bölgede kapsamlı ve çok boyutlu bir araştırmanın gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda öncelikle Türkiye'de yabancılara yapılan konut satışları incelenmiş ve çalışmanın arka planı oluşturulmuştur. TÜİK'ten elde edilen verilerden faydalanılarak 2013-2022 yılları arasında en çok konut satın alınan iller listelenmiş ve değerlendirmeler yapılmıştır. Yabancılara en çok konut satışının yapıldığı illerin başında İstanbul ve Antalya'nın geldiği tespit edilmiştir. Araştırma bölgesi olarak Antalya'da yabancıya yönelik konut satışının en fazla olduğu ilçe olan Alanya seçilmiştir. İlçe iklimsel özellikleri, tarihi dokusu ve gelişmiş turizm faaliyetleri ile dikkat çekmektedir. Bu özelliklere bağlı olarak artış gösteren yabancıya yönelik konut satışları araştırmaya değer bulunmuştur. Meydana gelen tüm bu gelişmeler Alanya'da konut sektörünü bölgesel bağlamda incelemenin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu tez çalışmasında Alanya ilçesinde konut sektörünün mevcut durumu ortaya konmuş ve gelecekle ilgili değerlendirmelerde bulunulmuştur. Çalışmada, araştırma konusunun özelliklerine uygun olan, zamana ve mekana göre değişen sosyal olayların incelenmesinde kullanılan nitel araştırma yönteminden faydalanılmıştır. Bu yöntemde amaç sınırları belirlenmiş bir alan içinde yaşanan olayların ortaya çıkma nedenini araştırmak ve o bölgede yaşayanların olaylardan nasıl etkilendiğini incelemektir. Bu yöntemde çalışmanın yapıldığı alan çerçevesinde genelleme yapılmaktadır. Çalışmada kullanılacak verileri elde etme noktasında nitel araştırma yöntemlerinden biri olan yarı yapılandırılmış mülakat kullanılmıştır. Konut üretimi ve satışında rol oynayan 3 farklı katılımcı grubundan 23 kişiyle Mart- Mayıs 2023 tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Uygulama çalışmasında katılımcılarla yapılan görüşmelerden elde edilen verilere göre döviz kurunda yaşanan gelişmelere bağlı olarak Türk Lirasının değer kaybetmesi ve yerli vatandaşın alım gücünün düşmesiyle piyasada satılan konutların büyük bir kısmını yabancıların satın aldığı tespit edilmiştir. Yabancılardan gelen konut talebiyle inşaat sektörünün hareketlendiği ve yoğun bir yapılaşma sürecine girildiği belirtilmiştir. Konutların daha çok yabancılara satıldığını tespit eden müteahhitler projelerde yabancıların istek ve talepleri doğrultusunda üretim yapmaya başladıklarını ifade etmiştir. Talebin bu yönde olması ve daha fazla bağımsız bölüm elde edilmesi sebebiyle daha kazançlı olan bu yaklaşımın olumsuz yanlarının da olduğu sonucuna varılmıştır. Konut talebini karşılamak için yeşil alanların yapılaşmaya açılması ile birlikte bölge dokusunun zarar gördüğü belirtilmiştir. Bir diğer taraftan bağımsız bölüm sayısının artmasıyla ilçede ulaşım, kanalizasyon, su gibi altyapı hizmetlerinde problemlerin ortaya çıktığı ifade edilmiştir. Yabancılara hitap eden konutların üretiminin artmasıyla yerliye yönelik konut sıkıntısının ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Yeni projelerde yabancıların talepleri doğrultusunda üretim yapılması sebebiyle yerli vatandaşa hitap eden konutların sayısının azaldığı belirtilmiştir. Türkiye'de yabancılara yönelik gayrimenkul satışları ile çok sayıda çalışma yapılmıştır ancak yabancıların konut satın aldığı illerin başında gelen Antalya'nın Alanya ilçesi özelinde bir çalışma bulunmamaktadır. Son yıllarda yabancıların kalıcı olarak yerleştiği ve konut satın aldığı bir bölge olan Alanya'da yabancıların konut sektörüne etkisinin konu edildiği bu çalışmanın literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.