Allogeneik kök hücre nakli yapılmış kişilerde, kan ve doku kimerizm sonuçlarının karşılaştırılması

Giriş ve Amaç: Tıbbi terminolojide kimerizm, farklı DNA'ya sahip hücrelerin veya doku kısımlarının tek canlıda barınmasını tanımlamada kullanılmaktadır. Hematoloji uygulamalarında ise kimerizm allogeneik hematopoietik kök hücre nakli sonrası hasta bedeninde vericiye ait hematopoiezin gelişmesi olarak tanımlanmıştır. Nakil sonrası nakil endikasyonu hastalık durumunun, donor hematopezinin durumunun belirlenmesinde kullanılmaktadır. Çalışmamızda İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Hematoloji Bilimdalı'nda allogeneik HKHN yapılan hastaların nakil sonrası 28. gündeki doku kimerizmi ile periferik kan kimerizmini karşılaştırdık ve nakil seyrine etkisini değerlendirmeyi amaçladık. Hastalar ve Yöntemler: İ.Ü. İTF İç Hastalıkları Hematoloji BD kliniğinde Ocak 2019 ile Ekim 2020 tarihleri arasında allogeneik HKHN yapılan ve 18 yaşından büyük, post-transplant 28. güne ulaşabilen ve doku biyopsisi yapılmasına onam veren 41 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmamızda nakil öncesinde hasta ve vericilerinden alınan kanın total lökositlerinden ayrılan DNA ile nakil sonrasında 28. günde hastadan alınan cilt biyopsisinden elde edilen DNA'lar STR-PZR kimerizm yöntemiyle çalışılmıştır. Bulgular: Hastaların ortanca yaşı 40 idi. 21 hasta kadın, 20 hasta erkekti. 38 hastaya periferik kök hücre, 3 aplastik anemi tanılı hastamıza ise kemik iliği kaynaklı kök hücre nakli yapıldı. Hastalarımızın çoğunda akraba vericiden tam uyumlu nakil yapılmış olup (n=17), geri kalan hastaların 13'ünde akraba dışı tam uyumlu, 6'sında haploidentik, 5'inde akraba dışı 9/10 uyumlu HKHN yapılmıştır. Hastalık dağılımı AML (13 AML, 1 granülositik sarkom ve 1 T-ALL-ikincil AML olgusu), MDS (7 MDS ve 1 GATA-2 mutasyonu olgusu), lenfoma (4 HL, 3 HDL, 1 KLL Richter transformasyonu), ALL (3 B-ALL, 1 T-ALL), aplastik anemi (n=3), ikincil myelofibroz (n=2) ve multipl myelom (n=1) olarak sınıflandırıldı. Post-transplant 28. günde 40 hastada çevre kanı kimerizmi tam kimerik ikincil myelofibroz tanılı bir hastada karışık kimerik olarak rapor edildi. Doku kimerizmi bir hastada doku DNA'sı elde edilemediğinden, hastaların 40'ında çalışılabildi. Bu 40 hastanın 21'inde dokuda hastaya ait DNA, 19'unda hem hasta hem de vericinin DNA'sı gözlendi. Doku kimerizminde kendi DNA'sı saptanan 21 hastanın 9'unda (%43), ortanca 14 aylık takipte (2-37 ay), karışık kimerik saptanan 19 hastanın 3'ünde (%16), (ortanca 14 aylık takip; 3-34 ay) kan kimerizm kaybı gözlendi (p=0.062). Kan kimerizm kaybı saptanan 12 hastanın tümünde hastalık progresyonu gözlendi. Hastalarımızın ortanca 14 aylık takibinde toplam 19 hastada GvHH geliştiği saptandı. Doku kimerizmi karışık olan grup ile alıcı DNA'sı saptanan grup arasından istatistiki anlamlı fark saptanmadı (p=0.516). Doku kimerizminde kendi DNA'sı saptanan 21 hastanın 9'u (%43) kaybedilirken, karışık kimerizm saptanan 19 hastanın 3'ü (%16) kaybedildi (p=0.062). Bir yıllık progresyonsuz sağkalım dokuda kendi DNA'sı saptanan grupta %27.27 (%95 CI: 0.06-0.53) iken, karışık kimerizm saptanan grupta %75 (%95 CI: 0.12-0.96) olarak tespit edildi; ancak istatistiki olarak anlamlı saptanmadı (p=0.25). Bir yıllık genel sağkalım dokuda kendi DNA'sı saptanan grupta %61.54 (%95 CI: 0.37-0.78) iken, karışık kimerizm saptanan grupta %87.84 (%95 CI: 0.59-0.96) olarak tespit edilmiş; ancak istatistiki olarak anlamlı saptanmamıştır (p=0.095). AML'de karışık kimerizm saptanan hastalarda nüks gelişiminin daha az olduğu (p=0.038) ve genel sağkalımın daha iyi olduğu (p=0.05) gözlendi. Sonuçlar: Ortanca 14 aylık takibimizde graft-versus-hastalık etkisinin yüksek olduğu AML'de, progresyonun ve ölümün, dokuda karışık kimerizm saptanan olgularda anlamlı ölçüde daha nadir olduğunu ve genel sağkalımı olumlu etkilediğini tespit ettik. Post-transplant 28. günde dokuda karışık kimerizm saptanan olgularda, kimerizm kaybının, hastalık nüksünün ve ölümün daha az sıklıkta görüldüğünü ancak istatistiki anlam taşımadığını belirledik. Yine bu grupta progresyonsuz sağkalımın ve genel sağkalımın daha iyi olduğunu, ancak istatistiki fark oluşmadığını gözlemledik. Çalışmamızda hastaların takip süresi uzadıkça kimi değişkenlerin, sağkalımı ve sonlanım noktalarını etkileyebileceğini düşünmekteyiz.