Alışveriş caddelerinin mekânsal özelliklerinin incelenmesi: İnönü Caddesi ve yakın çevresi örneği, Malatya

Son yıllarda kentleşme oranı hızla artış göstermektedir ve bu artışla birlikte kentlerin fiziksel ve işlevsel formları sürekli değişmektedir. Kentlerdeki mekânsal yapıların bir kez oluşturulduktan sonra değiştirilmesi genellikle yüksek maliyetler gerektirir ve pratikte oldukça zordur. Bu nedenle, kentlerin fiziksel ve işlevsel analizi için kentsel alanların belirli mekânsal parametreler çerçevesinde incelenmesi gereklidir. Özellikle ana caddeler, farklı bölgeleri birbirine bağlamada önemli bir rol oynarlar ve kentin omurgasını oluştururlar. Bu çalışma, Malatya kent merkezinin en yoğun ve işlek caddelerinden biri olan İnönü Caddesi ve yakın çevresini mekânsal karakter parametreleri açısından analiz etmeyi amaçlamaktadır. Mekânsal özelliklerin belirlenmesi için mekân dizim yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda, çalışma alanı için küresel ölçekte (Rn) ve yerel ölçekte (R2000-R500) mekân dizim yöntemi ile bütünleşme, seçim ve bağlantı analizleri yapılmıştır. Bu analizlerin sonuçları kullanılarak çalışma alanının okunabilirlik, erişilebilirlik ve sinerji özellikleri belirlenmiştir. Analiz sonuçları, İnönü Caddesi'nin bütünleşme değerlerinin küresel ölçekte yüksek, ancak lokal ölçekte düşük olduğunu göstermektedir. Bu yerel ve küresel bütünleşme farklılığı, kentsel alanlar arasındaki sinerjiyi olumsuz etkilemektedir. Okunabilirlik açısından ise, çalışma alanı küresel ölçekte yüksek okunabilirlik seviyesine sahipken, lokal ölçekte okunabilirlik seviyesi düşüktür. İnönü Caddesi'nin mekânsal özellikleri oldukça yüksekken, çalışma alanını oluşturan diğer bölgelerin mekânsal özellikleri düşük bulunmuştur. Bu durum, yol hiyerarşisinin dengesiz olduğunu ve İnönü Caddesi'nin diğer caddelere göre tercih edilme oranının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, İnönü Caddesi'nin kullanımının arttığı ve çalışma alanı içindeki diğer caddelerin tercih edilme oranlarının düştüğü, böylece dengesiz bir kullanım durumu olduğu belirlenmiştir.