Altı sigma metodolojisinde yapısal eşitlik modelinin araç olarak kullanılması

Bu tez çalışmasında bir işletmedeki üretim sürecinin planlanan zamanda tamamlanamaması sorunu ele alınmıştır. Herhangi bir siparişin planlanan zamandan sonraki bir tarihte tamamlanması "gecikme" olarak tanımlanmıştır. Gecikme probleminin müşteri beklentilerini sağlayacak düzeye getirilmesi için çeşitli iyileştirmeler gerçekleştirilmelidir. İyileştirmenin etkinliği ve sürekliliği için problemin temel nedeni belirlenmeden iyileştirme adımına geçilmemelidir. Bu nedenle bu tez çalışmasında, problemin tanımlanması, mevcut durumun ortaya konmasında klasik Altı Sigma araçları kullanılmıştır.Problem nedenleri hem gözlemlenen hem de gözlemlenemeyen değişkenlerden kaynaklanabilmektedir. Gözlenebilen değişkenler etkileri direk olarak ölçülebilen değişkenlerdir. Gözlenemeyen (örtük-gizil) (Latent Variable) değişkenlerin; yani etkisi bir veya birden çok gözlenebilen değişken ile dolaylı olarak ölçülen değişkenlerdir.Literatürde gözlenemeyen (örtük-gizil) değişkenlerin, etkilerinin belirlenmesinde sıklıkla kullanılan bir yöntem tespit edilmiştir "Yapısal Eşitlik Modellemesi" (YEM) (SEM-Structural Equations Modeling).Altı Sigma metodolojisindeki klasik araçlar kullanılarak gecikmeye neden olan potansiyel kök nedenler ortaya konduğunda, bu nedenlerin gözlenemeyen (örtük-gizil) değişkenler altında toplandığı ve bu değişkenlerin de gecikmenin kök nedenleri olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Yapılan sınırlı literatür araştırması sonucu YEM sosyal bilimlerde etkin olarak kullanılmasına karşın, mühendislik iyileştirme projelerinde ve kök neden analizlerinde kullanımına rastlanmamıştır. Bu nedenle çalışma bu konuda ilk olma özelliğine sahip olduğu söylenebilir.Bu çalışmada test edilecek modelin ortaya konması için neden-sonuç araçları ve FMEA kullanılmıştır. Ortaya konan modelin (değişkenler arası ilişkilerin) doğrulanmasında; potansiyel kök nedenlerin gerçekten etkili olup olmadığının belirlenmesinde, en etkili (kök) nedenin tespitinde ve nedenler arası korelasyonların (ilişkilerin) ortaya konmasında bir YEM analizi olan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) (CFA-Confirmatory Factor Analysis) kullanılmıştır. Neden-sonuç analizleri ile ortaya çıkan ilişki modelinin DFA ile test edilmesi, iyileştirmelerin gerçekleştirilmesi gereken temel alanları tespit etmeyi sağlamasının yanında, nedenler arası ilişkileri de ortaya koyduğu için daha sağlam bir iyileşme alt yapısı sağlamaktadır.