Ameliyathane çalışanlarının cerrahi aletlerle yaralanma riski ve bunu etkileyen faktörlerin incelenmesi

ÖZETAfyon Kocatepe Üniversitesi Ahmet Necdet Sezer Uygulama veAraştırma Hastanesi ameliyathanesinde görev yapan sağlık çalışanlarındacerrahi aletlerle yaralanma sıklığını, yaralanmalara neden olan faktörleri,sağlık çalışanlarının yaralanmalarını önlemeye ve yaralanma sonrasındakiuygulamalarına yönelik bilgi, beceri ve uygulamalarını belirlemek amacıylaplanlanan tanımlayıcı bir araştırmadır.1Nisan-3Haziran 2005 tarihleri arasında ameliyathanede yapılanyaklaşık 500 ameliyatın 150'si ameliyat bölümlere göre orantılanarak izlenmişve bu ameliyatlar sırasında 36 yaralanma olayı yaşanmıştır. ncelenenkaynaklar doğrultusunda araştırmacı tarafından hazırlanan anket formuameliyathanede çalışan 58 doktor, 24 hemşire ve 8 temizlik personelineuygulanmıştır.Elde edilen verilerin analizinde aritmetik ortalama ve frekans analizi,grupların karşılaştırmasında Ki-Kare testi kullanılmıştır. Yanılma düzeyi=0,05 olarak belirlenmiştir.Araştırmadan elde edilen verilerin değerlendirme sonuçlarına göre;— 90 ameliyathane çalışanının 68'i meslek yaşamları süresince en azbir kez yaralanma yaşadığını belirtmiştir.— En fazla yaralanma Genel Cerrahi bölümünün yapmış olduğuameliyatlarda yaşanmıştır. Ortopedi ve Beyin Cerrahi bölümüameliyatları ise daha sonraki riskli ameliyatlar olarak tespit edilmiştir.— En fazla delici-batıcı aletlerle yaralanma yaşanmaktadır.Doktorların yarısı sütur atarken iğneyi kendisine batırarakyaralanmıştır, hemşirelerin ise iğneyi ya da aletleri alırken veyaverirken uygun tekniklerin kullanmamaları sonucu yaralandıkları tespitedilmiştir. Temizlik personelleri ise en fazla atıkları ya da aletleritaşırken yaralanmışlardır.— Katılımcıların çok az bir bölümü yaralanma durumlarını raporetmiştir. Rapor etmeme nedeni olarak da doktorlar ve hemşireler ilksırada hastanın riskli olmadığını bildiklerini belirtmişlerdir. Temizlikpersonelleri ise rapor etmenin bir faydasının olmadığı belirtmişlerdir.— Hemşirelerin ve temizlik personellerinin %37'si hepatit B aşısıyaptırmamıştır. Aşı yaptırmayan hemşirelerin yarısı vakit olmadığınıbelirtirken, temizlik personelleri prosedürlerin fazla olduğunubelirtmiştir.— Hemşirelerin yarısının hepatit B aşısı konusunda yanlış bilgiyesahip olduğu saptanmıştır.— Koruyucu önlemleri almayan çalışanlar neden olarak malzemeeksikliğini ve rahat hareket edememeyi göstermişlerdir.— Ameliyatın 3 saati aşmasının, acil ameliyat olmasının, akşamyapılıyor olmasının, ameliyathanedeki kişi sayısının fazla olmasınınyaralanma düzeyini artırdığı saptanmıştır.— Dikkat dağınıklığının, yorgunluğun, yeterli uyuyamamanın, açolmanın, ameliyattaki stresin yaralanma düzeyini artırdığısaptanmıştır. Ayrıca ameliyat salonunun yeterli havalandırılmaması,dinlenme molasının ve yerinin yetersiz olmasının yaralanma düzeyiniartırdığı gözlenmiştir.