Ameliyathane dışı anestezi uygulamalarında ebus olgularının prospektif olarak değerlendirilmesi

Amaç: Endobronşiyal ultrason rehberliğinde yapılan transbronşiyal iğne aspirasyonu (EBUS-TBİA), akciğer kanseri, sarkoidoz ve lenfoproliferatif hastalıklar gibi farklı akciğer hastalıklarının teşhisinde sıklıkla kullanılan minimal invaziv bir tekniktir. Çalışmamızda elektif EBUS-TBİA yapılan hastalar prospektif olarak değerlendirilerek hastane yatış ihtiyacını önceden belirleyebilmek amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada, elektif EBUS-TBİA yapılan 241 hasta; STOP-Bang Anket Skoru, Charlson Komorbidite İndeksi, ASA, Özel ASA skorlamaları solunum fonksiyon testleri, kan gazı analizleri, laboratuvar parametreleri, preoperatif SpO₂ seviyeleri, intraoperatif bulgular ve biyopsi alınan bölgeler üzerinden değerlendirilmiştir. Çalışmada istatistiksel analizler SPSS 27.0 (IBM Inc, Chicago, IL, USA) programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Komplikasyonlar günübirlik ve hastane yatışı grupları arasında karşılaştırıldığında desatürasyon, uzamış hipoksemi, ciddi hipoksemi, ciddi ve uzamış hipoksemi, ağır hipoksemi, aritmi komplikasyonlarının hastane yatışı gerektiren grupta daha sık gözlendiği görülmüştür. ASA 4 ve solunumsal ASA 4 hastaların hastane yatışının daha fazla olduğu kardiyovasküler ASA 4 olan hastaların ise hepsinin hastane yatışına ihtiyaç duyduğu bulunmuştur. Günübirlik grubunda ASA 1 ve 2 oranının daha yüksek olması ve hastanede yatan hasta grubunda ASA 3 ve 4 oranının daha yüksek olması dikkat çekmektedir. Her iki grup incelendiğinde, işlem öncesi daha düşük SpO2, daha düşük FEV1 (%) ve FVC (%) olan ve kitleden biyopsi yapılan hastaların hastane yatış oranlarının daha fazla olduğu görülmüştür. Laboratuvar değerlerinde ise hastane yatışı gereken grupta hemoglobin, hematokrit, sodyum, klor ve kalsiyum değerleri daha düşükken lökosit, NLR (Nötrofil/Lenfosit oranı), BUN, kreatinin, aPTT, INR ve CRP anlamlı olarak daha yüksek bulundu. STOP-Bang anketine göre hastaların risk derecelerinin ve Charlson Komorbidite İndeks puanlarının hastane yatışıyla ilişkisi anlamlı bulunmamıştır ancak STOP-Bang anket skoru yüksek olan hastalarda daha fazla desatürasyon, ağır hipoksemi ve hipertansiyon geliştiği görülmüştür. Charlson Komorbidite İndeks puanları daha yüksek olan hastalarda da daha sık aritmi ve hipertansiyon görülmüştür. Sonuç: Çalışmamızda STOP-Bang anket skorunun, Charlson Komorbidite İndeksinin ve preoperatif son 1 ay içinde alınan kan gazı değerlerinin hastane yatışı üzerinde belirleyici olmadığı sonucuna vardık. Ancak preoperatif solunum fonksiyon testinde FEV1 (%) ile FVC (%) yüzdelerinin düşük olmasının hastane yatışı üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu tespit ettik. Çalışmamızda ortaya koyduğumuz önemli bulgulardan biri, preoperatif düşük SpO2 değerlerinin hastane yatışını belirgin şekilde etkileyen bir faktör olmasıdır. Anahtar kelimeler: ASA, EBUS-TBNA, Sedasyon, Komplikasyon, Ameliyathane Dışı Anestezi, Hastane Yatışı