Amonyum sülfat'ın Siğilli Kurbağa (Bufo bufo) larvalarının gelişimi üzerindeki akut toksikolojik, morfolojik ve histopatolojik etkileri

Bu çalışmada Mayıs 2014 tarihinde Rize-Çamlıhemşin Çat Köy'ü mevkiinden (1300 m) toplanan Bufo bufo (Siğilli kurbağa) türüne ait yumurtalardan elde edilen Gosner 32. evredeki larvalara değişik konsantrasyonlarda (0, 75, 100, 250, 500, 750, 1000 mg/L) 96 saat boyunca uygulanan amonyum sülfat tarım gübresinin akut toksikolojik, morfolojik ve histopatolojik etkileri incelenmiştir. Amonyum sülfatın LC50 değeri 1155.672 mg/L olarak hesaplanmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda yüksek konsantrasyonlarda (750 ve 1000 mg/L) amonyum sülfata maruz kalan Bufo bufo örneklerinde ortalama boy ve ağırlığın azaldığı gözlenmiştir. Ayrıca amonyum sülfat tarım gübresinin Bufo bufo larvalarını davranışsal ve fizyolojik olarak olumsuz yönde etkilediği, konsantrasyon miktarı arttıkça, yüzmede yavaşlama, ölüm, pigment kaybı, ödem birikimi, hareket süresinin kısalması, omurga eğriliği ve kuyruk deformasyonu olaylarının arttığı görülmüştür. Ayrıca histopatolojik olarak incelenen mide, karaciğer, bağırsak, beyin, gonad ve pronefrik tübül kesitlerinde epitel dejenerasyonu ve dökülmeleri, vakuolizasyon, ödem, pigmentasyon, nekrosis ve bağ doku artışı, germ epitel dejenerasyonu ve dilatasyonun ortalama görülme yüzdelerinin konsantrasyon miktarına bağlı olarak arttığı gözlenmiştir. Sonuç olarak 96 saatlik akut deney sonunda; amonyum sülfat tarım gübresinin Bufo bufo larvaları üzerindeki morfolojik, davranışsal, fizyolojik ve histopatolojik etkileri ilk defa açığa çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bufo bufo, akut toksikoloji, Çamlıhemşin, Amonyum sülfat, histopatoloji.