Hub location and hub network design

Ana Dağıtım Üssü (ADÜ) yer seçimi problemleri kaynak ve gidilecek yer arasında istenilen servisi sağlamak üzere ADÜ'lerin yerleştirilmesi ve talep noktalarının ADÜ'lere atanması problemlerini içermektedir. ADÜ yer seçimi problemlerinin çok çeşitli uygulamaları mevcuttur. Bu uygulamalar ulaşım ve telekomünikasyon alanlarında yoğunlaşmıştır. ADÜ yer seçimi literatüründeki birçok çalışmada tam serim bir ADÜ ağı varsayılmaktadır. Gerçek hayattaki çok çeşitli uygulamalarda tam serim bir ADÜ ağına gerek duyulmadığı gözlemlenmiştir. Bu çalışmada ADÜ yer seçimi problemlerindeki tam serim ADÜ ağı varsayımı gevşetilmiş ve ADÜ yer seçimi problemlerine ADÜ ağı tasarımı kararları da eklenmiştir. Bu bağlamda ilk olarak üç duraklı ADÜ kaplama problemi üzerinde çalışılmıştır. Bu problemde, kaynak ve gidilecek yer arasındaki servisin belirli bir zaman limiti içerisinde ve en fazla üç ADÜ'ye uğrayarak gerçekleşmesi sağlanmaktadır. Daha sonra, literatürde önerilen temel ADÜ yer seçimi problemlerine ADÜ ağı tasarımı kararları eklenmiştir. Yeni ADÜ yer seçimi ve ağ tasarımı problemleri tanımlanmış ve bu problemlere etkin matematiksel modeller önerilmiştir. Son olarak, çok yollu ADÜ yer seçimi ve ağ tasarımı problemi incelenmiştir. Bu problemde literatürde ayrı olarak ele alınan maliyet ve servis süreleri birlikte göz önüne alınmış ve daha gerçekçi bir matematiksel model önerilmiştir. Bu model ayrıca, ADÜ'ler arasında farklı taşıma yolları kullanılmasına ve farklı ikililerin farklı servis süreleri içinde servis almasına olanak sağlamaktadır. Önerilen tüm modeller literatürde yaygın olarak kullanılan CAB veri seti ve Türkiye verisi üzerinde denenmiş ve etkili sonuçlar alınmıştır.