In vitro propagation and cardiac glycoside production in endemic Digitalis L. species of anatolia

Digitalis L. türleri içeriğindeki kalp glikozitlerinin kalp kası kasılma ve kalp ritmini düzenlemesinden ötürü tıbbi ve ekonomik değeri yüksek olan bitkilerdir. Bu çalışmada birçok doku kültürü uygulaması çoklu sürgün üretme maksadıyla farklı besi ortamları, büyüme düzenleyicileri ve in vitro koşullarda çimlendirilen fidelerden izole edilen çeşitli eksplantlar ile yapılmıştır. Sürgün rejenerasyonu, farklı besi ortamları arasından 0.5 mg/L thidiazuron (TDZ) ve 0.25 mg/L indol-3-asetik asit (IAA) içeren Linsmaier and Skoog (1965) besi ortamı, Digitalis davisina Heywood, D. cariensis Jaub. Et Spach em. Werner ve D. trojana Ivan türlerinde başarıyla optimize edilmiştir. D. lamarckii Ivan.'da ise büyüme düzenleyicilerinden benzil-amino-pürin (BA) ve naftalen-asetik-asit (NAA)'nın daha başarılı olduğu gözlenmiştir.Eksplant kaynağı olarak çoğunlukla filamingo gagası tipi eksplantları, kullanılan diğer hipokotil, yaprak veya kök eksplanlarına göre daha başarılı bulunmuştur. Sürgün rejenerasyonuna ek olarak bazı türlerde (D. cariensis ve D. lamarckii) kallus üretimi çeşitli konsantrasyonlarda BA ve/veya NAA içeren LS veya Murashige ve Skoog (1962) besi ortamlarında çalışılmıştır. Bunlardan sadece D. lamarckii'den elde edilen kalluslardan çoklu sürgün üretilebilmiştir. Çalışmalarımızda sürgün rejenerasyonu, türden türe değişmekle beraber, 6 veya 8 haftalık bir kültür sürecinde, eksplant başına 1 ila 9 arasında sürgün üretimi ile farklılıklar göstermiştir. Kardenolit analizleri çeşitli lokasyon ve vejetasyonlardan (tomurcuk, çiçeklenme veya olgun meyve) toplanan yaprak örnekleri ile beraber çesitli in vitro materyaller (yaprak, sürgün vs.) ince tabaka kromatografisi (İTK) ve ters faz yüksek performanslı sıvı kromatografisi (TF-YPSK) kullanılarak tamamlanmıştır. Bu analizlerden İTK analizleri, kardenolitlerin çeşitli biyotik ve/veya abiyotik faktörlere (fizyolojik yaş, farklı lokasyon ve vejetasyon dönemleri) bağlı olarak türler arasında parmak izine benzer sistematik ilişki sergilediğini göstermiştir. YPSK analizleri ile İTK de saptanan kardenolitler nicel olarak da tespit edilmiştir. Bu noktada glukogitorosit miktari, Anadolu'da yetişen endemik yüksükotlarında en sık rastlanan kardenolit olarak, bitkilerin büyüme ve gelişmesine; yetiştiği coğrafyaya veya doku kültürü ortamına eklenen büyüme düzenleyicilerine bağlı olarak farklılıklar göstermiştir.