Anadolu mandalarında bazı büyüme ve süt verim özellikleri ile bu özellikler üzerine ilk malaklama yaşı ve malaklama aralığının etkisi

Bu çalışmada bazı çevresel faktörlerin Anadolu mandalarının laktasyon verim özellikleri ve döl verim özellikleri üzerindeki etkiler ile bu çevresel faktörlerin malaklarının büyüme özellikleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma Samsun ilinin Bafra ilçesindeki manda yetiştiriciliği yapmakta olan 27 işletmede (3295 baş Anadolu mandası ineği ve 3317 baş malak) gerçekleştirilmiştir. Çalışmadaki veri yetiştiriciler ve Damızlık Manda Yetiştiricileri Birliği teknik elemanları tarafından tutulan kayıtlardan elde edilmiştir. Veriler 2013-2020 yılları arasındaki doğan malakların doğum ağırlığı (DA), 6. ay canlı ağırlığı (CA) ve 12. ay CA değerlerinin yan sıra, mandaların laktasyon sıralarını ve malaklama tarihlerini içermektedir. Ayrıca, çalışmada bu verilerden hesaplanan malaklama aralığı (MA) ve ilkine malaklama yaşı (İMY) verileri de bulunmaktadır. Mandaların laktasyon süt verimi (LSV) üzerinde yılın etkisi istatistiki olarak önemli bulunmuştur (P<0.001). Ayrıca, yıldan yıla malakların DA, 6. ay CA ve 12. ay CA değerleri farklılık göstermiştir (P<0.001). Benzer şekilde, malaklama mevsimi (MM) malakların DA (P<0.01), 6. ay CA ve 12. ay CA (P<0.001) değerleri üzerindeki etkisi önemli bulunmuştur. Mandaların İMY değeri yükseldikçe, malakların DA, 6. ay CA ve 12. ay CA değerleri artış göstermiştir. Mandaların İMY değerlerindeki artış ile birlikte mandaların LSV değerlerinin de artığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, mandaların çoğunlukla ekstansif koşullarda yetiştirilmesinden dolayı mandaların LSV özellikleri ve döl verimini etkileyen çevresel faktörlerin değerlendirilmesi, bu performans göstergelerini optimize edecek sürü yönetim uygulamalarının belirlenmesine yardımcı olacaktır.