Lise öğrencilerinin medya okur yazarlık ve sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmada; lise öğrencilerinin medya okuryazarlık seviyeleri ve sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Medya okuryazarlık düzeyleri ile sosyal beceri düzeyleri arasında ilişkiyi ortaya çıkaracak sorulara cevaplar aranmıştır. Bunların yanında çalışmanın amacına bağlı kalınarak, sosyal beceri düzeylerinin ve medya okuryazarlık düzeylerinin lise öğrencilerinin cinsiyet, yaş, sınıf seviyesi ve ebevynlerin eğitim durumlarına göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği incelenmek amaçlanarak yan bulgular toplanmıştır. Bu çalışma İstanbul Avrupa yakasında bulunan 3 özel okulun 550 lise öğrencisi üzerinde uygulanmıştır ve yapılan anketlerin 513 tanesi geçerli kabul edilerek çalışmada kullanılmıştır. Çalışmada, araştırma verilerinin toplanması Karaman ve Karataş (2009) tarafından geliştirilen "Medya Okuryazarlığı Ölçeği" ve Avcıoğlu (2003) tarafından geliştirilen "Sosyal Beceri Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında sosyal beceri düzeyi ve medya okuryazarlık düzeylerinin bazı alt boyutlarında ilişki olduğu fakat bazı alt boyutlarına bakıldığında ilişki bulunamadığı gözlenmektedir. Korelasyon sonuçlarına göre analiz etme ve tepki verme yeteneği ile öfke davranışlarını kontrol etme ve değişikliklere uyum sağlama yeteneği arasında ters bir ilişki vardır. Bu sonuca göre, öğrencinin becerilerini analiz etme ve tepki verme konusunda ne kadar yetenekli olduğu, öfke davranışlarını kontrol etme ve değişikliklere uyum sağlama bakımından zayıf oldukları söylenebilir. Örtük mesajları değerlendirme ve görme yeteneği ile öfke davranışlarını kontrol etme ve değişikliklere uyum sağlama yeteneği arasında ters ve zayıf bir ilişki vardır. Akran baskısı ve baş etme becerileri ile hedef oluşturma becerileri arasında ters bir ilişki vardır. Akran baskısı ile başa çıkma kabiliyeti yüksek değildir ve daha yüksek seviyelerde hedef oluşturma becerileri ile sonuçlanmamaktadır. Kendi kendini kontrol etme ve hedef oluşturma becerileri arasında zayıf bir ilişki vardır. Ve son olarak, dinlenme becerileri ve kontrol becerileri arasında orta düzeyde bir ilişki bulundu. Öğrencilerin cinsiyetlerine sınıflarına yaşlarına bakıldığında medya okuryazarlık düzeyinin ve sosyal beceri düzeyinin bazı alt boyutunda anlamlı bir fark bulunduğu görülmektedir. Medya okuryazarlığı ile cinsiyet arasındaki ilişki incelendiğinde; Öğrencilerin medya okuryazarlığını ölçen ankette, katılımcıların cinsiyetine göre bilgi sahibi olma alt ölçeğinde bir farklılık vardı. Medya okuryazarlığı ile bireylerin yaşı arasındaki ilişki incelendiğinde; Analiz sonuçlarına göre, medya okuryazarlığı ölçeğindeki yargılayabilme ve örtük mesajları anlayabilme alt başlığının farklı yaşlara göre farklılık göstermediği, ancak bilgi sahibi olmanın, cevap vermenin, analiz etmenin ve üretmenin alt başlıklarında bulunduğu anlaşılmıştır. Aynı ölçekte farklı yaşlara göre istatistiksel farklılıklara ulaşmıştır. Sosyal beceriler ile bireylerin yaşı arasındaki ilişki incelendiğinde; Öfke davranışlarını kontrol etme ve değişikliklere uyum sağlama, akran baskısı ile baş etme becerileri, sözlü anlatım becerileri, dinleme becerileri, öz kontrol becerileri, görevleri tamamlama ve sonuçları kabul etme becerilerinin 0.05'ten daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu sonuçlara göre, p değeri 0,05'ten büyük olan tüm alt başlıkların yaşa göre istatistiksel olarak farklılık göstermediği söylenebilir. Kişilerarası becerilerin ve hedef geliştirme becerilerinin p değerleri 0,05'ten küçük olduğunda, yaş gruplarına göre istatistiksel olarak farklılıklar gözlenmektedir. Sosyal beceri ve birey sınıfları arasındaki ilişki incelendiğinde; Analiz tablosunda, Kişilerarası Beceriler ve Amaç Oluşturma Becerileri alt başlıkları alt sınıflarında ve sosyal beceri ölçeğinde istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Ayrıca Öfke Davranışı Kontrol ve Uyum Becerileri, Akran Baskısı ve Başa Çıkma Becerileri, Sözel Açıklama Becerileri, Dinleme Becerileri, Kendi Kendini Denetleme Becerileri, Görev Tamamlama Becerileri ve Sonuç Kabul Becerileri alt başlıkları arasında da bir fark yoktur. Medya okuryazarlığı arasındaki ilişki, bireylerin ebeveynlerinin eğitim durumu ile sosyal becerileri incelendiğinde; Analiz sonuçlarına göre, katılımcıların ebeveynlerinin eğitim durumlarının medya okuryazarlığı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edildi. Bunların yanı sıra ebevynlerin eğitim durumlarının fark oluşturacağı beklentisi güdülerek karşılaştırma yapıldığında anlamlı bir farka rastlanamamıştır.