Ankara'nın sivil mimari belleğindeki biçimsel değişimin konut cepheleri üzerinden incelenmesi: Mebusevleri Mahallesi örneği

Bu çalışmada, mimari tasarım anlayışlarının zaman içerisinde değişimini ve bu dönüşümün sivil mimari bellek üzerindeki etkilerini başkent Ankara üzerinden incelemek amaçlanmıştır. İnsanın öncelikli gereksinimlerinden olan barınma ihtiyacını karşılayan, insanla iletişimi en yüksek olan, konut yapıları merkez alınarak ilerlenmiştir. Çalışma, literatür araştırması ve alan çalışması olmak üzere iki aşamada tamamlanmıştır. Literatür araştırmasında, konut kavramı ve gelişim süreci üzerine okumalar yapılmıştır. Bu okumalar alandan elde edilen verilerle karşılaştırılarak, süreç içindeki değişim izlenmiştir. Mimariye biçimsel yaklaşım noktasında analiz yöntemi olarak kullanılan, Gestalt prensipleri ve temel tasarım ilkeleri açıklanmış ve seçili alan bu doğrultuda bina cepheleri üzerinden analiz edilmiştir. Çalışma alanı, ülkenin ilk kooperatif örneklerinden birine ev sahipliği yapan Mebusevleri Mahallesi'nin en işlek caddesi olan İller Caddesi ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada mimaride yaşanan değişimlerin, bellek üzerindeki etkisini saptamak amaçlandığı için; tarih aralıklarına bağlı olarak literatürü, çalışma alanından elde edilen verilerle karşılaştırmalı okuyarak ve alandaki binaların biçimsel analizleriyle karşılaştırmalı değerlendirmeler yaparak sonuca ulaşılmıştır. Bu karşılaştırmalarda, semtin mimarisinde korunmaya çalışılan ortak bir tasarım anlayışı görülse de yıllar içinde yerleşim alanının konut bölgesi olma özelliğini yitirmeye başladığı saptanmıştır. Semtte gerekli önlemler alınmazsa, günümüz koşullarında birçok bölgede ortaya çıkan çarpık kentleşme kaynaklı bozulmaların burada da artacağı düşünülmektedir. Bu çalışmanın, tarihi semtlerin mimari belleğinin araştırılması yönünde bir analitik bakış açısı oluşturarak, alandaki diğer araştırmacılara bir rehber olması hedeflenmiştir.