Anne olmaya giden yolda ruhsal dünyanın boylamsal olarak incelenmesi: Hamilelik, doğum ve bebekle karşılaşma

Bu doktora tez çalışmasında, ilk kez anne olan kadınların anneliğe geçiş süreçleri, bu sürecin farklı aşamaları boyunca boylamsal olarak incelenmiştir. Araştırma kuramsal arka planını psikanalitik yönelimli perinatal dönem ve erken dönem anne-bebek ilişkisine yönelik çalışmalardan almıştır. Araştırmanın ilk hipotezi; anne olmaya geçiş sürecinin, bu süreçteki kadınların psikolojik işleyişini kendine özgü bir şekilde değiştireceği ve bu değişimlerin süreç içerisinde her bir evreye özgü ruhsal ve zihinsel meşguliyetler etrafında şekilleneceğidir. Araştırmanın ikinci hipotezi ise anne olmaya geçiş sürecinin insan ruhsallığının oluşumundaki önemli sorunsalları; ayrılma-bireyleşme sorunsalı ve ödipal sorunsalı yeniden harekete geçireceği yönündedir. Katılımcılara hamilelik dönemi ilk trimester ve üçüncü trimesterda, doğum sonrası ise ilk üç ay ve birinci yılda Rorschach Testi ve TAT uygulanmış, ayrıca doğum öncesi ve doğum sonrası yarı-yapılandırılmış klinik görüşmeler yapılmıştır. Bu dört farklı oturumdan elde edilen Rorschach psikogram değerleri, hem birbirleri ile, hem de Rorschach Testi Türkiye norm çalışmasından, araştırma örnekleminin sosyo-demografik özelliklerine eş olarak seçilen norm örneklemi değerleri ile niceliksel olarak karşılaştırılmıştır. Rorschach Testi, TAT ve klinik görüşmelerden elde edilen bulgular ayrıca içerik analizine tabii tutularak hipotezler çerçevesinde incelenmiştir. Bulgular, tüm sürecin dinamik bir ruhsal-bedensel diyalektiğe sahne olduğunu göstermiştir. Perinatal dönem hamilelik ile birlikte çok büyük oranda bedensel ve narsisistik yatırımlarla başlamakta ve bedendeki değişimlere yönelik yoğun bir tasarımlama çalışması gerektirmektedir. Hamileliğin ilerleyen dönemlerindeki bulgular bu dönemde ruhsal ve zihinsel işleyişte "ruhsal saydamlığın" görünümlerine; doğumun ardından elde edilen bulgular ise bu dönemde "birincil annelik meşguliyetinin" baskınlığına işaret etmektedir. Araştırmanın boylamsal niteliği tüm bu süreçlerin birbirini takip eden bir akış içerisinde olduğunu, ruhsal saydamlığın müstakbel anneleri doğacak bebekleri ile özdeşime nasıl hazırladığını, ardından birincil annelik meşguliyetinin erken dönem annesel işlevlerin kolaylaşması için nasıl bir zemin sağladığını anlamamıza katkı sağlamıştır. Doğumun ardından birinci yılın sonunda, ruhsal ve zihinsel işleyişin ruhsal saydamlık ve birincil annelik meşguliyetine özgü düşünce süreçlerinden uzaklaştığı ve norm örneklemine yaklaştığı bulunmuştur. Ancak, doğumun ardından geçen bir yıllık sürede benlik/beden sınırlarını güçlendirme uğraşının ve 'nesneleştirme' çalışmasının hala devam ediyor olduğu bulunmuştur. Ayrılma-bireyleşme sorunsalının ve ödipal sorunsalın sürecin başından itibaren perinatal döneme içkin olduğu bulunmuş, ve bu sorunsallara yönelik ruhsal çalışmanın birinci yılın sonunda hala devam ediyor olduğu düşünülmüştür. Bu tez çalışması, normal popülasyonda perinatal dönemin nasıl deneyimlendiğine dair genel bir çerçeve oluşturmayı amaçlamıştır. Normalin kliniğini çalışmak perinatal sürecin temel dinamiklerini anlamaya, böylece bu dönemde yaşanan olası zorlanmaların altında yatan sorunsalları daha iyi kavramaya imkan tanıyacaktır. Bu tezin ve alanda yapılacak diğer çalışmaların perinatal dönemde ruhsal işleyişte meydana gelen değişimlerin anne ve anne-bebek bağı için olan işlevini düşünmemize yardımcı olacağı ve bu sürecin 'tuhaf' deneyimlerinin anlamlandırılmasına süreci patolojize etmeden katkı sağlayacağı umulmaktadır. Anahtar kelimeler: Perinatalite, Annelik, Hamilelik, Rorschach Testi, Tematik Algı Testi, Boylamsal Çalışma, Ruhsal Saydamlık, Birincil Annelik Meşguliyeti