Antalya İli Merkez Konyaaltı İlçesi'nde yaşayan 15-64 yaş kadınların osteoporoz bilgi düzeyi ve sağlık inançlarının değerlendirilmesi

Osteoporoz, özellikle ilerleyen yaş ile birlikte kemik dokusunda gerçekleşen bozulma sonucu oluşan kronik bir hastalıktır. Bu araştırma, Antalya Konyaaltı İlçesi'nde yaşayan 15-64 yaş kadınların osteoporoz bilgisi ve osteoporoz sağlık inançlarını belirlemek, osteoporozun bazı risk faktörlerine maruziyeti saptamak ve osteoporoz hastalığı farkındalığının artırılmasına yönelik alınacak birinci basamak koruma önlemlerinin önemini vurgulamak amaçlarıyla planlanmıştır. Araştırma evreni temsil eden bir örnekleme ulaşılarak yapılmış olan kesitsel tipte bir çalışmadır. Araştırma evreni Konyaaltı ilçesinde yaşayan 15-64 yaş kadınlardan oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğünü saptama formülleri kullanılarak yapılan hesaplama sonucunda örnekleme alınması gereken kişi sayısı 619 bulunmuştur. Bu sayı küme örneklem yöntemindeki desen etkisi nedeniyle 2 ile çarpılmıştır. Antalya Konyaaltı İlçesi'nde ulaşılması gereken kadın sayısı 1240 olarak saptanmıştır. Araştırmada bağımlı değişken olarak Osteoporoz Bilgi Testi puanı, Osteoporoz Sağlık İnanç Ölçeği alt ölçek puanları, osteoporoz bilgi düzeyi, doktor tanılı osteoporoz olma durumu alınmıştır. Bağımsız değişken olarak sosyodemografik değişkenler, kişinin ve ailesinin tıbbi öyküsü, yaşam tarzı özellikleri ve üreme özellikleri alınmıştır. Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 41,58±14,44'tür. Katılımcılardan osteoporoz bilgisi olduğunu beyan edenlerin oranı %67,1 iken osteoporoz bilgisi olmadığını beyan edenlerin oranı %32,9'dir. Osteoporoz Bilgi Testi'nden alınan toplam puan ortalaması 0-24 puan aralığında değerlendirildiğinde 19,90±3,11'dir. Katılımcıların %59,5'inin osteoporoz bilgi düzeyinin ortanca değerden yüksek olduğu, %40,5'inin ortanca değerden düşük görülmüştür. Osteoporoz Sağlık İnanç Ölçeği'nden alınan toplam puan ortalaması 42-210 puan aralığında değerlendirildiğinde 139,21±14,74 olarak belirlenmiştir. Osteoporoz bilgi düzeyinin ortanca değerin altında olması açısından 5 yıldan az öğrenim görenlerin 2,46 kat, 6-8 yıl öğrenim görenlerin 1,65 kat, 200 mg/gün'den daha az kafein tüketimi olan kadınların 1,43 kat, menopoza girenlerin 1,37 kat daha riskli olduğu belirlenmiştir. Doktor tanılı osteoporozu olma riskini yaş değişkeninin 1,15 kat, üç aydan uzun kortizon kullanımının 1,91 kat, ailede osteoporoz olma durumunun 3,73 kat artırdığı belirlenmiştir. Sonuç olarak Konyaaltı İlçesi kadınlarında osteoporoz bilgi düzeyi ve sağlık inançlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaşam tarzı özellikleri değerlendirildiğinde Konyaaltı İlçesi'ndeki 15-64 yaş kadınlarda osteoporoza neden olabilecek sigara kullanımının, kemik sağlığı açısından yetersiz düzeyde güneş ışığı maruziyetinin ve yetersiz fiziksel aktivite düzeyinin yüksek sıklıkta olduğu belirlenmiştir. Çalışmaya katılan kadınların öğrenim düzeyi arttıkça osteoporoz bilgi düzeyinin arttığı görülmüştür. 12 yıl temel öğrenim programının uygulanması ve özellikle bu zorunlu öğrenime kadınların katılımının denetlenmesinin ilerleyen dönemlerde kemik sağlığı üzerine önemli bir katkısı olacaktır. İletişim araçlarından gazete, internet, televizyon gibi medya araçlarının bilgi ve farkındalık oluşturmak amacıyla kullanılması faydalı olacaktır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: menopoz sonrası osteoporoz, Senil osteoporoz, Farkındalık