Antalya ilindeki 2021-2022 yıllarına ait ölüm nedenlerinin değerlendirilmesi

Araştırmada 2021 ve 2022 yılında Antalya ilinde meydana gelen ölümler ve ölümlerin nedenleri incelenmiştir. Araştırmanın tipi tanımlayıcıdır. Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Ölüm Bildirim Sistemi (ÖBS)'nde bulunan ölüm kayıtları araştırmanın verilerini oluşturmaktadır. Uluslararası kullanılan kurallar uygulanarak ölüm kayıtlarının altta yatan ölüm nedenleri bulunmuş ve ICD-10 koduna göre sınıflandırılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenleri yaş, cinsiyet, uyruk, medeni durum, eğitim durumu, meslek, MERNİS il-ilçe, Ölüm tarihi, ölüm yeri, ölüm şekli, ölüm nedenleri, adli inceleme sonucu, ölü doğum, bebek doğum saati-dakikası, anne ölümü olma durumudur. Veri analizi SPSS 23.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Tanımlayıcı bulgular sunulurken kategorik değişkenler için sayı ve yüzde, sürekli değişkenler için ortalama, standart sapma, medyan değeri kullanılmıştır. Grup karşılaştırmaları Ki-kare testi, Kruskal Wallis testi ve Mann Whitney-u testi ile yapılmıştır. Ölüm hızı trendi Joinpoint Regresyon Analizi ile yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Antalya ilinde 2021 yılında 16.389, 2022 yılında 15.902 olmak üzere toplam 32.291 ölüm meydana gelmiştir. Ölüm sayısı 2022 yılında önceki yıla göre %3 azalma olmuştur. Ölümler 2022 yılında 2021 yılı ile karşılaştırıldığında 18 yaş altında ve 75 yaş üstünde ölme, bekar ya da boşanmış olma, adli bir olay sonucu ölme sıklığı artarken ikametin Antalya ilinde bulaşıcı hastalık nedeniyle ölme ve ikametinin Antalya'da olma sıklığında azalma olduğu bulunmuştur. 2022 yılında yaşa özel ölüm hızı 18 yaş altında ve 65 yaş ve üstünde olanlarda artmış; cinsiyete özel ölüm hızı ise her iki cinsiyette de azalmıştır. Ölüm nedenleri 2021 yılında sıklıklarına göre dolaşım sistemi hastalıkları, COVID-19, iyi ve kötü huylu tümörler, solunum sistemi hastalıklar; 2022 yılında ise dolaşım sistemi hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları, iyi ve kötü huylu tümörler şeklinde sıralanmıştır. 2022 yılında dolaşım ve solunum sitemi hastalıklarına bağlı ölüm hızı artarken iyi ve kötü huylu tümör nedenli ölüm hızı önceki yılla aynı kalmış COVID-19 nedenli ölüm hızının azaldığı bulunmuştur. 2021 yılında en çok ölüm Ağustos ayında ve yaz mevsiminde; 2022 yılında Ocak ayında ve kış mevsiminde gerçekleşmiştir. DBYS 2022 yılında önceki yıla göre 0,5 yıl artmıştır. Ölüm belgesi doldurulurken meslek, eğitim değişkenlerinde eksik veri bulunmaktadır. ICD kodu kullanım sıklığı 2022 yılında azalmıştır. Anne ölüm oranı 2022 yılında önceki yıla göre azalsa da her iki yılda da yüksek bulunmuştur. Hem bebek ölüm hızı hem de 5 yaş altı ölüm hızı 2022 yılında artmıştır. Ölüm belgesini dolduracak hekimler, formu nasıl dolduracakları konusunda eğitilmelidir. Formda herhangi bir eksik veri bulunması halinde kontrolör hekimlerce geri bildirim verilmelidir. Altta yatan ölüm nedenlerinin belirlenmesi konusunda teknolojik imkanlardan faydalanılarak otomatize hale getirilebilir. İl Sağlık Müdürlükleri'nin hem kendi illerinde hem başka yerlerde ikamet edenlerin ölüm ve nüfus bilgilerine ulaşabilmesi sağlanmalıdır.