Antiinflamatuvar sitokinlerin, nörotrofik faktörlerin ve İnterferon-beta'nın fare oligodendrositlerinin in vitro apoptotik ölümü üzerine etkileri

10 l.ÖZET Antiinflamatavar sitokinlerin, nörotrofik faktörlerin ve interferon-beta'nın fitre oligodendrositlerinin in vitro apoptotik ölümü üzerine etkileri Dr. Kemal Kürşad GENÇ Giriş ve Amaç : Oligodendrositler (OL) miyelin yapımından sorumlu glial hücrelerdir. Akut ve kronik nörodejeneratif hastalıklarda OL basan ve apoptotik ölümü görülmektedir. Bu nedenle in vitro değişik hücre hasan modelllerinde OL ölümünü önleyebilecek ajanların belirlenmesi bu hastalıklar için etkin tedavi yöntemlerinin bulunmasına katkıda bulunabilir. Bu amaçla, bu tez çalışmasında interferon-gamma (IFNy), tümör nekrozis faktör-alfa (TNFa), lipopolisakkarid (LPS) ve serum deprivasyonu (SD) ile oluşturulan OL ölümüne karşı interferon-beta (IFNŞ), transforming growth fektör-beta (TGFP), hepatosit growth fektör (HGF), nerve growth fektör (NGF) ve eritropoetinin (EPO) koruyucu etkisinin bulunup bulunmadığı araştırıldı. Gereç ve Yöntemler : Bu çalışmada yenidoğan fere OL ve N20.1 immatür OL hücre hattı kültürlerinde hücre hasan 100 U/ml IFNy + 100 ng/ml TNFa, 100 U/ml IFNy + 1 ug/ml LPS ve SD ile oluşturuldu. OL hasarının ve test edilen maddelerin olası koruyucu etkinliğinin değerlendirilmesinde 3-(4,5-dimethylthiazol-2-yl)-2,5-diphenyltetrazolium bromide (MTT) hücre canlılık ve Laktik dehidrogenaz (LDH) sitotoksisite testleri, apoptotik hücre ölümünün değerlendirilmesinde ise apostain immünfloresan (IF) boyaması kullanıldı. Hücre kültürlerinde EPO reseptörü (EPOR) ekspresyonu EF boyama, Western blotting (WB)- immünpresipitasyon (IP) ve reverse transcriptase-polymerase chain reaction (RT-PCR) yöntemleriyle değerlendirildi Sonuçlar : Bu çalışmanın sonuçlan uygulanan hücre hasan modellerinde IFNp, TGFp\ HGF ve NGF'ün OL'i koruyucu etkisinin olmadığını, EPO'in ise OL'i koruyucu etki gösterdiğini ve apoptotik hücre ölümünü önlediğini gösterdi IF boyama ile OL'in bazal EPOR ekspresse ettiği, WB-BP ve RT-PCR teknikleriyle N20.1 hücrelerinin hem EPOR proteini hem de EPOR mRNA ekspresse ettiği saptandı. N20.1 hücrelerinde EPOR mRNA ekspresyonunun IFNy ve LPS uygulamalarıyla indüklendiği gösterildi11 Tartışma : Bu sonuçlar çalışmada test edilen maddelerden EPO'in çeşitli in vitro hasar modellerinde OL hasarım ve apoptotik hücre ölümünü önlediğini ve OL'de bazal ve inflamatuvar uyaranlarla indüklenebilir EPOR protein ve mRNA ekspresyonunun bulunduğunu göstermektedir. Bu çalışma daha önceki çalışmalarla çeşitli in vivo hastalık ve in vitro hasar modellerinde nöroprotektif etkisi gösterilmiş olan EPO'in oligodendroglioprotektif etkisini gösteren ilk in vitro çalışmadır. Bu sonuçlar kronik anemi tedavisi endikasyonuyla zaten klinik kullanımı bulunan EPO'in, OL ölümü ve beyaz cevher hasan görülen stroke, travma gibi akut ve multipl skleroz, Alzheimer hastalığı gibi kronik nörodejeneratif hastalıkların tedavisine katkıda bulunabileceğini düşündürmektedir. Anahtar sözcükler : Oligodendrosit; apoptoz; eritropoetin; nörotrofik faktörler; interferon-beta; anti-inflamatuvar sitokinler; fere