Sürdürülebilir nükleer enerji yönetim modellerinin geliştirilmesine yönelik bir yaklaşım

Artan enerji ihtiyacı ile birlikte temiz ve sürdürülebilir enerji arayışı da arttığından, sürdürülebilirlik kavramının nükleer enerjideki yansımasının da değerlendirilmeyi gerektirir. Bir yandan nükleer enerji temiz ve sürdürülebilir bir alternatif enerji kaynağı olarak görülmekteyken, diğer yandan çevre için en büyük atık yönetim sorunlarından birini oluşturmaktadır. Türkiye'nin nükleer enerji sektörüne yeni giren bir ülke olarak sürdürülebilir nükleer enerji üretimi için ekolojik olarak güvenli yönetim stratejilerini geliştirmesi gerekmektedir. Bu anlamda, bu çalışma ile Güçlü Yönler, Zayıf Yönler, Fırsatlar ve Tehditler (SWOT) analiz metodolojisi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) tarafından geliştirilen INPRO Metodolojisi ile birleştirilerek sürdürülebilir nükleer enerji yönetim modelinin geliştirilmesine yönelik bir yaklaşım geliştirilmektedir. Ek olarak çalışmaya katkı sağlamak üzere seçilen uzmanlar tarafından, çalışmada kullanılan her bir kriter ağırlıklandırılmıştır. Geliştirilen metodoloji kullanılarak her bir INPRO kriteri için Türkiye'deki nükleer enerji sistemlerinin güçlü, zayıf yönleri, fırsatları ve tehditleri belirlenmekte ve her biri sürdürülebilirliğe ulaşmaya olan katkılarına göre 1 ile 5 arasında (çok düşük etkiden çok yüksek etkiye kadar) ağırlıklandırılmaktadır. Sonuç olarak 87 kriterden 61'inin güçlü yön olarak belirlenmesinin Türkiye için iyi bir başlangıç olduğu düşünülmektedir. Zayıf yönlerin %16'sının çevresel etki alanında olduğu, çevresel açıdan sürdürülebilirliğin sağlanması için deniz suyundan uranyum çıkarılması veya atık ısının olumsuz etkilerinin azaltılmasına yönelik nükleer kojenerasyon gibi konularda bazı araştırma ve geliştirmelere ihtiyaç duyulduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde zayıf yönlerin %39'unun güvenlik alanında olduğu, dolayısıyla bu alandaki yapılacak araştırma ve geliştirmenin de hayati önem taşıdığı değerlendirilmektedir. Bu çalışma Türkiye'de INPRO Metodolojisi kullanılarak bütünsel sürdürülebilirlik yaklaşımının kullanıldığı ilk çalışma olup, çeşitli kamu kurumlarından, üniversitelerden, nükleer enerji sistemi işleticilerinden veya proje şirketlerinden oluşturulabilecek çok sayıda uzmanın katkısı ile gelecekte yapılacak çalışmalarda geliştirilebilir.