Aralıklı durdurulmuş veriler ile yaşam çözümlemesi

Durdurma, yaşam çözümlemesini diğer istatistiksel yöntemlerden ayıran en önemli özelliktir. Durdurulmuş gözlem tamamlanamamış gözlem demektir ve başarısızlığın gerçekleşme zamanı hakkında kısmen bilgi vermektedir. Bunun anlamı, bir birimin bir süre boyunca gözlenmesine rağmen bu süreçte başarısızlığın meydana gelmemesidir. Ayrıca gözlem altındaki bir birim bazı nedenlerden dolayı gözlemden çıkabilir ya da birimler araştırmaya farklı zamanlarda da dâhil olmuş olabilir. Eğer başarısızlık süresi, bu gibi nedenlerden dolayı tamamlanmamış ise durdurulmuş gözlem söz konusudur. Yaşam çözümlemesinde farklı durdurma türleri olmakla birlikte uygulamada en çok sağdan durdurma ile karşılaşılmaktadır. Yaşam çözümlemesinde kullanılan yöntemlerin çoğu gözlemlerin sağdan durdurulmuş olduğu veri kümeleri için geliştirilmiştir. Aralıklı durdurulmuş veriler ile ilgili çalışmalar da son yıllarda hız kazanmıştır. Birimin başarısızlık süresi belli bir aralıkta gerçekleşiyorsa aralıklı durdurulmuş gözlemler söz konusudur. Bu veriler genellikle, ilgilenilen gözlemlerin sürekli izlenemediği durumda oluşur. Sadece ilgilenilen olayın iki gözlem periyodu arasında meydana geldiği bilinmektedir. Yaşam çözümlemesinde yaygın olarak kullanılan Cox regresyon modeli ve parametrik yaşam modelleri aralıklı durdurulmuş veriler için geliştirilmiştir. Bu çalışmada aralıklı durdurulmuş veriler için yaşam modelleri teorik açıdan incelenmiş ve uygulama bölümünde ise Primer Biliyer Siroz verisi kullanılmıştır. Veri yapısı hem aralıklı durdurulmuş hem de sağdan durdurulmuş olarak ele alınmıştır. Cox regresyon modeli ve parametrik yaşam modelleri uygulanmış ve sonuçlar tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Aralıklı durdurma, Cox regresyon modeli, hızlandırılmış başarısızlık süresi modeli, orantılı tehlikeler, sağdan durdurma.