Arapzade'nin (Kadı Beydâvî tefsirinden) Neml sûresi hâşiyesi

Bu tez Beydavî tefsirinin gün yüzüne çıkmamış Arapzâde haşiyesinin Neml suresini konu edinmektedir. Neml suresi Kur'an'da içerik olarak iman, sevap, ceza gibi temel dinî konulara vurgu yaptığından haşiyede ilgili bölümlerin tahkiki konu edinmiştir. Beydavî, tefsirini mananın inceliklerinin yakalanmasına imkân sağlayacak bir dille kaleme almıştır. Ayrıca nahiv, sarf ve belagat açısından değerli bilgilere haizdir. Bu nedenle terkip ve cümle yapıları ile ilgilenen bir anlam bilimi araştırması ve hazf, zikr, takdim, te'hir, ıtnâb, musâvât, îcâz gibi temel edebî konulara da değinmektedir. Arapzâde Neml sûresi Hâşiyesi, ana hatlarıyla Beydavî'nin Envâru'ttenzîl ve Esrâru't-te'vîl isimli eserinde ortaya koydukları temel bilgilerle örtüşmektedir. Arapzâde, Beydavî'nin metnini korumuş ancak onun tefsirine ilave olarak Kur'an'ın farklı kıraatlerine de yer vermiştir. Bu yönüyle onun Hâşiyesi, farklı teviller içeren bir çalışmadır. Buna ek olarak Hâşiye'de Arapzâde'nin Beydavî şerhi üzerine bazı ilaveleri ve kendisinin kurgulayıp cevabını bazen okuyucuya bıraktığı kimi zaman da kendi cevapladığı bazı itirazları da barındırmaktadır. ANAHTAR KELIMELER: Arapzade, Neml Suresi, Beyzâvî, Tahkîk