Arazi kullanımı ve arazi örtüsündeki değişim ile oluşan toprak erozyonunun sürdürülebilir arazi kullanım planlaması (SLUP) modeli yaklaşımı ile değerlendirilmesi

Arazi kullanımı ve yönetimi açısından erozyon, toprak kaynaklarının verimli bir şekilde kullanımını ve sürdürülebilirliğini etkileyen çok önemli bir sorundur. Bu çalışmanın amacı Samsun ili Tekkeköy ilçesi sınırları içerisinde yer alan alt havzalarda, Yenilenmiş Evrensel Toprak Kaybı denklemi (RUSLE) yöntemi kullanılarak 1989 ve 2020 yılları için toprak kayıpları ve erozyon risk sınıflarını belirlemektir. Ayrıca elde edilen veriler ışığında, Sürdürülebilir Arazi Kullanım Planlaması (SLUP) Modeli yardımı ile alt havzalardaki toprak kayıplarını azaltmak ve önlemek için gerekli muhafaza önlemleri ortaya konulması planlanmıştır. Bu kapsamda öncelikle havzanın 1989 ve 2020 yılları arasındaki arazi kullanım ve arazi örtüsü belirlenerek bu yıllar arasındaki zamansal değişim ortaya konulmuştur. Çalışma kapsamında 1989 yılında havzadaki mera alanlarının kullanımı 12079 ha' lık bir alanı kapsarken, 2020 yılında 10094 ha' lık bir alana düşmüştür. Havzadaki en büyük düşüş oransal olarak % 16 ile mera alanlarını kapsamaktadır. En yüksek artış ise yapay alanların % 86 ile yaklaşık 31 yıllık bir sürede iki katına çıkmış olmasıdır. Çalışma sonucunda 1989 ve 2020 yıllarına ait toprak kayıpları sırası ile 2713778.34 ton ha-1 yıl-1 ve 2733957.12 ton ha-1 yıl-1 olarak hesaplanmıştır. Arazi kullanımı ve erozyon derecesinin 1989 ve 2020 yılları arasındaki değişim incelendiğinde, tarım alanlarındaki artışın büyük bir bölümünün mera alanlarındaki değişimlerden kaynaklandığı görülmektedir. Bu değişim sonucunda erozyon derecesi 4.0 ve 5.0 olan alanlarda toprak koruma önemlerinin alınması ve toprak işleme yöntemlerinde değişimlere gidilmesini önemlidir.