Analysis of land cover/use changes using Landsat 5 TM data and indices

Uzun yıllar boyunca yeryüzü örtüsü ve kullanımı doğal ve doğal olmayan nedenlerle bir çok değişiklikle yüz yüze kalmıştır ve zamanla bu değişikliklerin arttığı yapılan bir çok çalışma ile belirlenmiştir. Bu değişimden en çok etkilenen alanlar yüksek nüfus artışı hızı ve kentleşme ve sanayileşme vb. nedeniyle gelişmiş ülkeler ve metropoller olmuştur. Büyük şehirlerin zamanla değişimi ile ilgili çeşitli çalışmalar yapılmıştır ve bu çalışmalarda değişik metodolojiler kullanılmıştır. İstanbul hızlı nüfus artışı nedeni ile hızlı kentleşmeden kaynaklanan bariz bir değişim geçirmiştir. Kentleşme kavramı çeşitli avantajları yanı sıra İstanbul gibi büyük şehirlerde, şehirörtüsü/kullanımı değişmesinde en cok etkisi olan bir nedendir. Kentleşme kavramı yanı sıra, kontrol edilmesi gereken bir cok farklı neden vardir. Gelişmiş ülkeler ve şehirlerde inşaat ve yapı sektörünün etkisiyle şehir örtüsü/kullanımı değişmiştir ve bunun en bariz göstergesi bitki örtüsünün azalmasıdır. Uzaktan algılanmış görüntüler ve özellikle uzun zaman arşivi olması nedeni ile Landsat uydu görüntü verileri, kentsel değişim ve bitki örtüsü tahribini analiz etmek için en önemli veri kaynaklardan biridir. Landsat uydu görüntü verilerinin sınıflandırılması ile arazi örtüsü ve arazi kullanımı değişikliklerinin analiz edilmesi ve bitki örtüsü-yerleşim oranını değişiminin belirlenmesi diğer yöntemlere göre daha kolay olmaktadır. Bitki indeksleri, arazi örtüsünün belirli özelliğini örneğin bitki örtüsü, kentsel alanlarda ve toprak ortamını vurgulamak için yaygın olarak kullanılan uygulamalardır. Bu çalışmada, Istanbul il sınırlarında Landsat 5 TM uydu görüntü verileri ve bitki örtüsü indisi, toprak bitki örtüsü indisi ve yerleşim (kentsel) indisi kullanarak zamansal değişimler belirlenmiş ve bu değişim alanlardan faydalanılarak 150 değişen alanda (noktada) indisler arasındaki ilişki analiz edilmiştir. İstanbul İl sınırlarını kaplayan 1984, 2002, 2007,2009 ve 2011 yılları Temmuz ayına ait Landsat 5 TM uydu görüntü verileri çalışmada kullanılmıştır. Metropolitan alanının tamamında arazi örtüsü/kullanımı değişimleri belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucu bitki örtüsü değişimleri azalırken toprak sınıflarının arttığı belirlenmiş ve zaman içinde bu toprak sınıflarının yerleşim alanlarına dönüştüğü belirlenmiştir. 1984 yılından beri analiz edilen İstanbul metropolitan alanında yerleşim alt yapısını tamamlamış bölgelerde bitki örtüsü oranının arttığı belirlenmiştir. Bunun nedeni olarak yerleşim alanlarının bitki örtüsü ile yeniden düzenlenmesi gösterilebilir. Çalışma sonucunda, uzun bir döneme ait arşiv verisine sahip Landsat 5 TM uydu verilerinin multi-spektral özelliklerinden yararlanılarak oluşturulan indislerin arazi örtüsü/kullanımı belirlenmesinde kullanılabileceği ve indisler arasında ilişkilerden bir çok analiz yapılabileceği belirlenmiştir.