Arıtma çamurlarındaki ağır metallerin bitkilerle giderimi

Bu çalışmada, arıtma çamurlarının içerdiği ağır metallerin daha önce çalışılmamış yerel bitkiler tarafından giderimi ve bu giderime kükürt, tarımsal jips ve EDTA kimyasallarının etkisi tespit edilmiştir. Deneme bitkileri olarak Conyza canadensis, Conium maculatum (Baldıran), Datura stramonium, Brassica juncea (Hint hardalı), Pelargonium hortorum (Sardunya) ve Brassica oleraceae var. oleraceae (Karalahana) seçilmiş, bu bitkilerin çamurdan, Pb, Zn, Cu, Cr, Ni ve Cd metallerini alma potansiyelleri incelenmiştir. En yüksek Cu, Cr ve Pb konsantrasyonları hiperbiriktirici Brassica juncea'da saptanmış, Cu: 109,92 mg kg-1 kök-48,82 mg kg-1 gövde, Cr: 169,58 mg kg-1 kök-64,69 mg kg-1 gövde ve Pb: 42,27 mg kg-1 kök-81,5 mg kg-1 gövde olarak tespit edilmiştir. Kök dokusunda en yüksek Zn konsantrasyonu Brassica juncea'da saptanırken (680,99 mg kg-1 kök), bitki Zn'yu gövde dokusuna taşıyamamış en yüksek gövde konsantrasyonu Datura stramonium'da olmuştur (259,45 mg kg-1 gövde). Cd metalinde öne çıkan bitki Conyza canadensis olmuş, bitki kök ve gövdesinde sırasıyla 2,81 mg kg-1 ve 3,61 mg kg-1 Cd saptanmıştır. En yüksek Ni konsantrasyonları Datura stramonium bitkisinde tespit edilmiş, kök ve gövdede 57,29 mg kg-1 ve 18,42 mg kg-1 olmuştur. Deneme bitkilerinden Brassica juncea, Datura stramonium ve Conyza canadensis öne çıkan bitkiler olmuş, Conium maculatum, Brassica oleraceae var. oleraceae ve Pelargonium hortorum bitkileri hiperbiriktirici özellik gösterememişlerdir. EDTA kimyasalı Cd metali hariç diğer tüm metallerde en etkili metal alımını sağlayan uygulama olurken, Cd gideriminde ise kükürt etkili uygulama olmuştur. Bitkiler çamurdaki mevcut ağır metalleri ortalama olarak %65 oranında giderebilmiş, %35'lık kısım ise bitki tarafından düşük alınabilir formda olmuştur. Biyolojik biriktirme faktörlerine baktığımızda bitkilerin Cu, Cd ve Pb'u aktif olarak biriktirdiği (>1) belirlenmiştir. Deneme bitkileri Zn, Ni ve Cr'u aktif olarak dokularında biriktirememiş, tüm bitkilerde saptanan biyolojik biriktirme faktörleri 1'den düşük gerçekleşmiş, bitkiler hiperbiriktirici özellik gösterememişlerdir. Yer değiştirme faktörlerine genel olarak baktığımızda ise, deneme bitkilerinin Cd ve Pb'u hemen hemen tüm uygulamalarda aktif olarak üst dokularına naklettiği tespit edilmiş, faktör değerleri >1 olarak saptanmıştır.