Asabiyet olgusu ve Emevîler Döneminde yönetime etkisi

İslam öncesi dönemden itibaren Arap hayatını siyasi, sosyal ve ekonomik açıdan etkileyen asabiyet, hayatın vazgeçilmez bir unsuru olmuştur. Arap Câhiliye hayatında önemli bir konumu bulunan asabiyetin İslamiyet'in geliş ortamında da önemli etkileri vardır. Hz. Peygamber, İslam'ı tebliği esnasında asabiyetin olumlu yönlerinden faydalanırken olumsuz yönlerini de engellemeyi amaçlamıştır. Özellikle asabiyetin İslamiyet'le bağdaşmayan yanlarını da yasaklamıştır. Hz. Muhammed'in (sav) vefatıyla Müslümanların ilk halifesi olan Hz. Ebu Bekir asabiyet konusunda Hz. Peygamber'in uygulamasını takip ederken Hz. Ömer de halife olmasıyla beraber asabiyet konusunda benzer bir tutum takınmıştır. Fakat asabiyetin de sebep olduğu Hz. Osman ve Hz. Ali dönemlerinde meydana gelen iç karışıklıklar, asabiyetin yeniden güç kazanmasına zemin hazırlamıştır. Emevîler dönemine gelindiğinde ise devletin kuruluş yıllarında özellikle Muaviye b. Ebi Süfyan ve Abdülmelik b. Mervan gibi kabiliyetli halifelerin de çabaları sonucu asabiyet, belli bir dengede tutulmaya çalışılmıştır. Ancak ilerleyen süreç içerisinde devletin bekasından daha ziyade halifelerin kendi isteklerini ön plana çıkarmaları sebebiyle belli bir terazi de tutulmaya çalışılan asabiyet kontrolden çıkarak halifeler asabiyetin kontrolüne girmiştir. O kadar ki bazı halifeler belli bir kabileden güç alarak halife olduğu gibi bazı halifeler de kabile asabiyetinin gücüne yenilerek hal olmuştur. Çalışmamızda asabiyet kavramının çerçevesi çizilerek İslam öncesinden itibaren Emevîler'e kadar geçen süreçteki asabiyetin olumlu ve olumsuz etkilerine değinilmiş sonrasında ise Emevîlerin yıkılışına kadar asabiyetin yönetime nasıl tesir ettiği üzerinde durulmuştur. Emevî devletinin yıkılması soncusuyla birlikte çalışmamız nihayete ermiştir.