Asemptomatik demir eksikliği olan vakalarda endoskopik malignite araştırılması

Giriş: Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre anemi, hemoglobin düzeyinin yetişkin erkeklerde 13 g/dL, gebe olmayan kadınlarda 12 g/dL, gebe olan kadınlarda 11 g/dL'nin altında olmasıdır. DSÖ Küresel Anemi Veri Tabanına göre anemi vakalarının %50'si demir eksikliği anemisidir. Anemi olmadan demir eksikliğinin küresel prevalansı tam bilinmemekle beraber tahmin edilen rakam demir eksikliği anemisinin iki katıdır. Demir eksikliği (DE) veya demir eksikliği anemisinin (DEA) en yaygın sebepleri arasında gastrointestinal sistem (GİS) kanamaları yer almaktadır. Kanama yapan sebeplerden biri de GİS maligniteleridir. Bu çalışmamızda anemisiz DE veya DEA olan vakalarda malignite sıklığını araştırmayı amaçladık. Materyal-Metod: Çalışmamıza Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Gastroenteroloji Polikliniğinde Ocak 2018-Aralık 2022 tarihleri arasında DE veya DEA açısından tetkik edilen, üst ve/veya alt GİS endoskopi yapılan hastalar alındı. Demir eksikliğini açıklayabilecek karaciğer sirozu, ileri evre kronik böbrek yetmezliği (KBY), GİS malignitesi, bariz üst veya alt GİS kanama, geçirilmiş mide veya ince bağırsak rezeksiyonu, hematolojik hastalık, çölyak hastalığı tanısı olanlar ile premenapozal kadınlar çalışmadan dışlandı. Olguların yaş, cinsiyet, komorbidite, rutin kullandıkları ilaçlar, kan tetkik sonuçları dökümante edildi. Demir eksikliği olan vakalar kan sonuçlarına göre anemisi olan ve anemisi olmayan alt gruplarına ayrılarak parametrelerin malignite ile ilişkisi değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamıza 190 kadın, 177 erkek olmak üzere 367 olgu dahil edildi. 20 olguda GİS malignitesi, 3 olguda ise GİS dışı malignite saptandı. GİS malignitesi saptananların yaşı istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek hesaplandı. GİS malignitesi sıklığı erkeklerde (%8,42) kadınlara (%2,26) göre anlamlı yüksek bulundu. GİS malignitesi sıklığı anemisi olanlarda (%7,09, 18/254) anemisi olmayanlara göre (%1,77, 2/113) anlamlı yüksek bulundu. Gaitada gizli kan (GGK) testi pozitif olan vakalarda GİS malignitesi sıklığı (%11,69) GGK testi negatif olanlara göre (%2,52) anlamlı yüksek görüldü. Sonuçlar: Çalışmamızda ortaya çıkan sonuçlar, hastanın anemi durumu, yaş, cinsiyet ve GGK sonucunun GİS malignitesi riski açısından önemli faktörler olduğunu gösterdi. Bu nedenle demir eksikliği olan kişilerin endoskopik değerlendirme açısından aciliyet durumunun belirlenmesinde aile öyküsü ve alarm semptomları ile beraber yaş, cinsiyet, anemi olup olmaması ve GGK sonucunun da göz önünde bulundurulması gerektiğini düşünüyoruz. ANAHTAR KELİMELER: Demir Eksikliği, Demir Eksikliği Anemisi, Endoskopi, Gastrointestinal Malignite