Âşıklık geleneği bağlamında Dertli Divani'nin hayatı ve şiirlerinin değerlendirmesi

Âşık tarzı Türk şiiri, köklü bir geçmişe sahip olup, İslâmiyet öncesi dönemde, farklı adlarla anılan şairlerin mirasını sürdürmektedir. İslâmiyet sonrası bu şairler "âşık" olarak adlandırılmış ve gelenek günümüze kadar devam etmiştir. Halk kültürü ve gelenek unsurlarından beslenen âşıklık geleneği, Türk edebiyatında önemli bir konuma sahip olmasının yanı sıra, Türk kültürünün önemli bir yansımasını teşkil etmektedir. Ortaya çıktığı dönemin sözcüsü niteliğinde olan âşıklık geleneği, şiirin kalıcılığını ve etkileyiciliğini temel alarak, nesiller boyunca aktarılan sözlü kültür unsurlarından biri konumundadır. Genellikle saz eşliğinde, irticâlen şiir söyleyen âşıklar; geçmişten günümüze aktarılan, sözlü kültür eserleri aracılığıyla, kültürel mirasın önemli bir parçasını teşkil etmektedir. İslâmiyet öncesi Türk edebiyatı döneminde temelleri atılan ve özellikle Anadolu'da yeni bir anlayışla şekillenerek Türk halk edebiyatında zirveye ulaşan bu gelenek, yüzyıllar içinde değişimlere uğramasına rağmen, onu sahiplenerek sürdüren ve gelecek nesillere aktarmaya gayret eden âşıklar tarafından yaşatılmaktadır. XXI. yüzyıl âşıklarımızdan, Âşık Dertli Divani bu anlamda önemli bir örnektir. Ancak, Türk halk edebiyatı alanında, Dertli Divani'nin âşıklık geleneği içerisindeki yerine ilişkin yapılmış kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu doğrultuda, çalışmanın temel amacı; âşığın hayatını, sanatını ve eserlerini derleyerek akademik bir çerçevede değerlendirmek ve bilimsel bir çalışma ortaya koymaktır. Çalışmada, yöntem olarak yazılı kaynaklardan ve âşığın eserlerinden yararlanılmış; ayrıca, âşığın icrâ ortamlarında gözlemlenmesi ve kendisiyle gerçekleştirilen mülakatlar aracılığıyla veri toplanmıştır. Bununla birlikte; âşıklık geleneğinin tarihsel gelişimi, günümüzdeki durumu ve âşığın gelenek içerisindeki yeri de ele alınmıştır. Bu doğrultuda, çalışmanın temel hedefi, Dertli Divani ekseninde; âşıklık geleneğini incelemek, değerlendirmek ve bu geleneğin önemini ortaya koymaktır.