Asprosinin hipotalamo-hipofizer-adrenal aksa etkilerinin araştırılması

Periferik dokular vücut enerji metabolizmasındaki değişikliklere bağlı olarak salgılanan açlık ile ilgili hormonları iştahın uyarılması için merkezi sinir sistemine (MSS) iletebilmektedir. MSS'de ise hipotalamus tarafından algılanan bu hormonal değişiklikler ile davranışsal ve nöroendokrin yanıtlar ortaya çıkmaktadır. Beyaz yağ dokudan salınan, oreksijenik ve glukojenik bir hormon olan asprosinin; kan-beyin bariyerini geçerek, hipotalamusun paraventriküler nükleus (PVN) nöronları ile etkileşime girdiği bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı; Asprosin hormonunun kan-beyin bariyerini geçebilmesi ve PVN nöron aktivitesini etkileyebilmesi özelliğine sahip olması nedeniyle hipotalamo-hipofizer-adrenal (HHA) aks üzerindeki etkilerine yönelik verilerin elde edilmesidir. Araştırmamız Sprague Dawley türü erkek ve dişi sıçanlar üzerinde yapıldı. Her grupta 7'şer hayvan yer aldı. Deneyler 2 farklı protokolde gerçekleştirildi. 1. protokolde santral (intraserebroventriküler (ICV)) asprosin enjeksiyonlarının düşük, orta ve yüksek dozlarda (25, 50 ve 75 nM) uygulandığı gruplar yer aldı. 2. protokolde ise asprosinin iki farklı dozda periferik enjeksiyonlarının (intramuskuler olarak 10 µg/kg ve 20 µg/kg dozlarda) uygulandığı gruplar yer aldı. 1. ve 2. protokole ait hipotalamus kortikotropin salgılatıcı hormon (CRH), serum adrenokortikotropik hormon (ACTH) ve kortikosteron (CORT) düzeyleri ELISA ile değerlendirildi. İstatistiksel analizler, one-way ANOVA ve Fisher'in en küçük anlamlı fark (LSD) testi kullanılarak gerçekleştirildi. Erkek ve dişi hayvanların santral ve periferik analiz sonuçlarının istatistiksel olarak karşılaştırılmasında ise bağımsız örneklem t-testi kullanıldı ve p<0.05 anlamlı kabul edildi. Asprosin, santral gruplarında kontrol grubuna kıyasla hipotalamus CRH, serum ACTH ve CORT düzeylerinin daha düşük olduğu bulundu (p<0.05). Bu sonuç, doz bağımlı olarak anlamlı çıkmadı (p>0.05). 2. protokolde de benzer şekilde anlamlı bir etki görülmedi (p>0.05). Sonuçlarımıza göre asprosinin santral etkisinin HHA aks aktivitesini baskıladığı, periferal etkisinin ise belirgin olmadığı belirlendi. Ayrıca HHA aks üzerindeki söz konusu etkinin hem erkek ve hem de dişi hayvanlarda benzer şekilde gerçekleştiği görüldü. Bu sonuçlar stres fizyolojisi ve patofizyolojisinde asprosinin santral etkisinin baskılayıcı etkisi olduğuna işaret etmektedir.