Astronomi turizmi: Gökyüzü ve yeryüzündeki ilgi alanları

Kaptan James Cook, yıldızlı bir gökyüzü altında Endeavour – gayret gemisiyle coğrafya ve astronomi tarihinin heyecan dolu keşiflerine yelken açarken, 21. Yüzyılın ilk çeyreğinde merak ve keşfetme ufkunu Mars'a yöneltmiş olan insanlık bir başka gayret – Perseverance Uzay aracı ile evreni tanıma serüvenine devam etmektedir. Bu bitmeyen merak ve keşfetme motivasyonu ile 21. yüzyılın başlarında yeni tip turizm kolları ortaya çıkmıştır. Özellikle daha eğitimli ve tecrübeli gezginler/turistler, bilgi açısından zengin deneyimler talep etmekte, böylece bir rekabet unsuru olarak turizm endüstrisi uzmanlaşarak bu konudaki ihtiyaçları karşılamak üzere kendini geliştirmektedir. İnsanlığın evrene olan doğal ilgisi, tecrübe etme ve keşfetme arzusu, yepyeni bir seyahat motivasyonuna dönüşmüştür: Astronomi Turizmi… Işık kirliliğinden uzak alanlara dikkat çeken; disiplinlerarası bir turizm çeşidi olarak Astroturizm, Arkeoastronomi, etnoastronomi, astrofotoğrafçılık gibi bilim ve sanat dallarıyla desteklenmektedir ve en yalın haliyle gökyüzüne doğru yapılan bir eko–turizm aktivitesi olarak tanımlanmaktadır. Dünyada, bu bakış açısıyla; megalitik yapılar, mağaralardaki kaya resimleri, semboller; Astronomi ve Coğrafi Açıdan Avantajlı Alanlar, Güneş ve Ay Tutulmaları, Meteor Olayları, Takımyıldızlar, Kuyrukluyıldızlar, Gün Doğumları ve Gün Batımları, Kutup Işıkları; rasathaneler, astronomi saatleri, Karanlık Gökyüzü Parkları, modern gözlemevleri ve planetaryumlar ile astrokamplar, müzeler, astronomi şenlikleri ve uzay turizmi; günümüz insanı için büyüleyici bir deneyim sunmakta ve güçlü bir seyahat motivasyonu yaratmaktadır. Türkiye'de doğal ve kırsal alanların zenginliği, Astronomi Turizmi'nin mekânsal izleriyle birlikte düşünüldüğünde, bu turizm alanındaki geliştirilebilir potansiyelimizin önemi yadsınamayacak kadar yüksektir. Bulgular, gözlemler ve literatür taramasından yola çıkılarak ülkemizde astronomi turizminin gelişimi için Gökyüzü Dostu Kent kavramı ve İstanbul Astronomi Turizm Rotası oluşturulmuştur. Anahtar Kelimeler: Astronomi Turizmi, Astroturist, Göksel Ekoturizm, Özel–Merak Turizmi, Işık Kirliliği, Karanlık Gökyüzü Parkları, Gökyüzü Dostu Kent, Astronomik ve Coğrafik Açıdan Avantajlı Yerler, UNESCO Dünya Astronomi Miras Alanları, Uzay Turizmi