Atatürk dönemi Türk-Amerikan ilişkileri (1920-1938)

Dünyanın küresel değerlerle yeniden şekillendiği ve dengelerindeğiştiği günümüzde ABD ile Türkiye arasındaki çok boyutlu ilişkiler Türk DışPolitikasının belirleyici unsurunu oluşturmaktadır. Uluslararası ilişkileri iyialgılamak ve ülkeler arasındaki ilişkilerin bu gününü ve geleceğini iyideğerlendirmek için bu ilişkilerin tarihsel kökenini bilmek son dereceönemlidir. Bu anlamda Türk-Amerikan ilişkilerinin ?Atatürk Dönemine? aitbölümünü incelemenin, bu günkü durumu anlamak ve gelecek için dahadoğru politikalar üretmek adına yararlı olacağı değerlendirilmiştir.ABD ile olan siyasal, ekonomik ve sosyo-kültürel ilişkileri mahkumdurumdan kurtararak normalleştirmek için geçmişten ders almaya,emperyalist ülkelerin işgal ve saldırılarına karşı koyarak, bir ulusun kaderinideğiştirip yeniden ayağa kalkma becerisini göstermiş Türkiye Cumhuriyetininkurucusu Atatürk'ün izlediği dış politikaları örnek alarak yeniden ve bir kezdaha ?ayağa kalkmaya? ihtiyaç vardır.Bu araştırmada Birinci Dünya Savaşı ile kesilen Türk-Amerikanlişkileri Atatürk Dönemi (1920-1938) temel alınarak, siyasi, ekonomik vesosyo-kültürel boyutları ile değerlendirilmiştir. lişkilerin tarihsel kökeniniincelemek maksadıyla Osmanlı-Amerikan ilişkileri de ana hatları ile ortayakonmuştur. Daha sonra Atatürk dönemi ilişkileri, değişik boyutları ve önemlitarihsel olaylarıyla birlikte incelenmiştir. Türk-Amerikan lişkileri Atatürk'ünoluşturduğu ve kendi dönemi boyunca uyguladığı akılcı, dengeli ve çok yönlüpolitikalar çerçevesinde irdelenmiştir. Bu anlamda, Atatürk DönemindeAmerika ile ilişkilerin geliştirilme çabaları ve izlenen dış politikalarıngünümüzdeki durum ile kıyaslanması, Atatürk ilke ve devrimlerinden nekadar uzaklaşıldığını da ortaya koyacaktır.Araştırma konusu dört kesim yaklaşımına göre sekiz bölümdenoluşmaktadır. Birinci bölümde araştırma hakkında genel bilgilere yer verilmiş,ikinci bölümünde ise konuyla ilgili daha önce kişiler ve kurumlar tarafındanyapılmış olan araştırmalar kısaca anlatılmıştır. Üçüncü bölümde, AtatürkDönemi öncesi Türk-Amerikan ilişkileri incelenmiş, ilişkilerin başlangıcındanitibaren siyasi ve ticari boyutları ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, AtatürkDöneminde izlenen dış politikanın temel ilkeleri ve temel nitelikleriincelenmiştir. Beşinci bölümde, ise Amerikan diplomasisinin temel esasları ileAtatürk Dönemindeki Amerikan politikaları genel olarak ele alınmıştır.Araştırmanın çözümlendiği ve Atatürk Dönemini içeren altıncıbölümde, TBMM ile Amerika arasındaki ilişkilerin yeniden kurulmaçabalarından bahsedilmiş, Lozan Konferansında Amerikanın tutumu ve budönemde yapılan Türk-Amerikan Antlaşmaları ayrıntılı bir şekildeincelenmiştir. Resmi ilişkilerin yeniden kurulması ve sonraki dönemdeilişkilerin genel seyri anlatıldıktan sonra, Amerikan okullarının durumu veAmerikanın misyonerlik çalışmaları hakkında bilgi verilmiştir. lişkilerin sosyo-kültürel boyutlarını ortaya koymak amacıyla Türkiye'den Amerika'ya göç veAmerikan edebiyatının Türk edebiyatı üzerindeki etkilerinden bahsedilerek bubölüm tamamlanmıştır.Yedinci bölümde, Atatürk'ün Türk-Amerikan ilişkilerine kişisel katkılarıincelenmiş ve ABD başkanı Roosevelt ile Atatürk arasındaki kişiseldostluktan bahsedilmiştir. Atatürk'ün ölümünün Amerika ve Amerikanbasınındaki yansımaları incelenerek bu bölüm tamamlanmıştır.Araştırmanın son bölümü olan sekizinci bölümde ise araştırmadanelde edilen bulgular ve bu bulgulara yönelik geliştirilen öneriler üzerindedurulmuş, bu öneriler çerçevesinde sonuca ulaşılmıştır.Araştırmada sıkça geçen anahtar sözcükler ise; Türkiye, Amerika,Atatürk Dönemi, Dış Politika ve Uluslararası lişkilerdir.