Atmosferik toz içeren hava koşullarının migren başağrısını tetikleyici etkisinin incelenmesi

ATMOSFERİK TOZ İÇEREN HAVA KOŞULLARININ MİGRENBAŞ AĞRISINI TETİKLEYİCİ ETKİSİNİN İNCELENMESİDr Hacer DOĞANAYTez Danışmanı Prof Dr Hayrunnisa BOLAY BELENMigren, başağrısı ve eşlik eden diğer bulguların görüldüğü, toplumun yaklaşık %15-20'sini etkileyerek erişkinlerde iş gücü kaybı ve ekonomik kayba neden olan önemlihastalıklardan biridir.Migren başağrısını tetikleyen atmosferik hava koşullarının başağrısı üzerindekietkisini inceleyen çalışmalar, migren hastalarının yaklaşık % 60'ının atmosferik değişimlerehassas olduklarını göstermiştir. Yapılan bu çalışmalarda atmosferik basınç, nem, rüzgar,sıcaklık gibi atmosferik hava değişim parametreleri incelenmiştir. Ancak atmosferik havadayer alan Sahra kökenli toz ve içeriklerinin başağrısı üzerine etkileri bugüne dekincelenmemiştir.Atmosferik hava ile kıtalar arası taşınabilen Sahra kaynaklı çöl tozu ve beraberindegetirdiği mikroorganizmalar ve ürünlerinin çevre sağlığı üzerindeki etkileri son yıllardadikkatleri üzerinde toplamıştır. Sahra tozu içeren hava koşulları ile allerjik (mast hücreaktivasyonu ve sitokin oluşumu) ataklar arasında ilişki olduğu düşünülmektedir. Sahratozunun atmosferik havayla belli bir oranda taşınması bazı tetikleyicilerin de bu yollagelebileceğini düşündürmektedir.Migren başağrısının altında yatan mekanizma, trigeminovasküler sisteminaktivasyonudur. Sahra çöl tozlarının tetikleyici olup olmadığını göstermek amacıyla,başağrısında önemli rol oynayan trigeminovasküler sistemin aktive olduğunu en iyi gösterenmodellerden biri olan c-fos immünohistokimyası kullanılarak, Sahra çöl tozu içerenatmosferik ortamı soluyan deney hayvanlarında, başağrısı ile ilişkili beyin sapı1çekirdeklerindeki nosiseptif nöronlarda c-fos ekspresyonunun varlığı aranmıştır. Eğer buhava koşulları başağrısını tetikliyor ise yukarıda sözü edilen mekanizmaların, trigeminalsinirin oftalmik dalının sonlanma yeri olan ventral TNC lamina I-II'deki c-fos ekspresyonunayol açması beklenebilir.Bu çalışmanın amacı atmosferde bugüne dek farkında olmadığımız yeni bir etmeninbaş ağrısına yola açabilecek bir tetikleyici olup olmadığını araştırmaktır.2