Atopik dermatitli hastalarda dirençli dermatit alanlarında alerjik kontakt duyarlanmanın değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada atopik dermatitli (AD) hastalarda dirençli seyreden durumlarda eşlik edebilecek temas alerjisinin saptanması amaçlandı. Konu ile ilgili önceki çalışmalarda çelişkili sonuçlar bulunmaktadır. Dermatoloji pratiğinde gün geçtikçe daha sık karşılaştığımız ve hastalara ek yük oluşturan bu durumu yama testiyle beraber; en sık pozitif reaksiyon görülen alerjenleri ve sıklığını saptamayı, AD'li olmayan olgulara göre pozitif reaksiyon sıklığı açısından alerjenler arasında fark olup olmadığını tespit etmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıklar polikliniğine Eylül 2022-Şubat 2024 tarihleri arasında başvuran ve alerjik kontakt dermatit şüphesiyle yama testi uygulanan klinik ve/veya histopatolojik olarak AD tanılı toplam 62 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya alınan tüm hastaların yaş, cinsiyet, demografik özellikleri, kronik hastalıkları ve düzenli kullandığı ilaçları, AD tanısıyla takip süresi, AD için aldığı sistemik veya topikal tedaviler, son 12 ay içinde yaşadığı atak sayısı, eşlik eden atopik komorbiditeleri, günlük düzenli nemlendirici kullanımı, Hanifin-Rajka kriterlerine göre sahip olduğu bulguları, başvuru öncesinde veya sırasında yapılan deri prick testi sonuçları ve serum total Ig E düzeyi olgu rapor formuna not edildi. Hastalara uygulanan Avrupa standart seri yama testi sonuçları da kaydedildi. Ek olarak kontrol grubu oluşturmak üzere hastane kayıt sisteminden AD tanısı olmayan ve alerjik kontakt dermatit şüphesiyle yama testi yapılan 306 hastaya ait medikal veriler de incelenmiştir. Bulgular: Çalışmamıza alınan 62 hastanın 19'u (%30.6) erkek, 43'ü (%69.4) kadın, yaş ortalaması 31,19 (±17.97) yıldı. SCORAD değerine göre sınıflandırıldığında 51 (%82.3) hasta hafif şiddette, 11 (%17.7) hasta ise orta şiddette idi. 33 hasta (%53.2) düzenli nemlendirici kullanıyorken; 23 (%37,1) hasta topikal tedavinin yanında sistemik tedavi de almıştı. Hastaların 39 (%62,9) tanesinde eşlik eden alerjik bir hastalık mevcuttu. Deri prick testi yapılan AD'li 40 hastanın 25'inde (%62.5) en az 1 adet pozitif sonuç varken; en sık pozitif saptanan alerjen ev tozu akarları (n=17, %42.5) olmuştur. Yama testinde 39 (%62.9) hastada en az bir alerjen ile pozitif reaksiyon izlendi. Kadın hastaların %60.5'inde, erkek hastaların %68.4'ünde en az bir alerjen ile pozitif reaksiyon saptanırken; cinsiyetin, hastalık şiddetinin ve ek alerjik tablo varlığının yama testinde pozitif reaksiyon gelişmesine bir etkisi olmadığı görüldü (sırasıyla p=0.550, p=1.000, p=0.404). Bu hastalarda yama testinde en sık pozitif saptanan alerjenler; nikel sülfat (n=19/62, %30.6), potasyum dikromat (n=7/62, %11.3), koku karışımı I (n=5/62, %8.1), klormetilizotiazolinon/metilizotiazolinon (n=5/62, %8.1) olmuştur. Yama testinde en az bir alerjen ile pozitif reaksiyon izlenen 39 hastanın 20'sinde (%51.3) yalnızca bir alerjen ile pozitiflik izlenirken 19'unda (%48.7) iki veya daha fazla alerjen ile pozitiflik saptandı. Bir alerjen veya ≥2 alerjen ile pozitif reaksiyon varlığının cinsiyet ve yaşa göre dağılımı incelendiğinde anlamlı bir farklılık izlenmedi (sırasıyla p=0.257, p=0.661). 306 hastalık kontrol grubunun 122'si (%39.9) erkek, 184'ü (%60.1) kadın, yaş ortalaması 33.47 (±15.58) yıl idi. AD'li hastalarda (%62.9) kontrol grubuna (%40.2) göre yama testinde istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha fazla pozitiflik saptandı (p=0.001). Kontrol grubu ile AD'li hasta grubunda ortak olarak en sık pozitif saptanan dört alerjenin hepsinde AD'li hasta grubunda daha yüksek pozitiflik oranı izlenmesine rağmen istatistiksel olarak sadece nikel sülfattaki fark anlamlı bulunmuştur (p=0.016). AD'li hastalar endikasyonlara göre alt gruplara ayrıldığında 19 hasta (%30.6) ile el egzeması en sık yama testi uygulanan grup olmuştur. 19 AD'li hastanın 16 (%84.2) tanesinde, 201 el egzemalı kontrol grubunun 82 (%40.8) tanesinde pozitif reaksiyon izlenmiş ve ikisi arasındaki fark anlamlı bulunmuştur (p<0.001). El egzeması endikasyonu ile yama testi uygulanan 19 AD'li hastanın 16 tanesinde (%84.2) en az bir alerjen ile pozitiflik izlenmiş olup en sık pozitif saptanan alerjen nikel sülfattır (n=9/19, %47.4). Sonuç: Çalışmamızda dirençli AD'li hastalarda yama testi pozitiflik oranı kontrol grubundan anlamlı olacak şekilde yüksek bulunmuştur. Hastalarda en sık pozitif izlenen nikel sülfat, hem diyetle alınabilen hem de günlük hayatta çokça maruz kalınan eşyalardan temasla tetikleyici olabilmektedir. AD'li hastalarda yüksek kontakt alerji prevalansı bulunması dikkat çekici olup bu hasta grubunun tedavi yönetiminde dirençle karşılaşılması durumunda akla getirilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: atopik dermatit, kontakt duyarlanma, deri yama testi