Avrupa Birliği'nde demokrasi açığı sorunu

Bu çalışma, Avrupa Birliği'nin demokratik meşruiyet sorununu ve bu bağlamda ortaya çıkan demokrasi açığı tartışmalarını kapsamlı bir şekilde analiz etmeyi amaçlamaktadır. İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu ve Avrupa Ekonomik Topluluğu ile başlayan Avrupa entegrasyon süreci, zamanla ekonomik iş birliğini aşarak siyasi bir boyut kazanmıştır. Ulusalüstü bir yapı haline gelen AB, kendine özgü kurumsal yapısı ve karar alma mekanizmaları nedeniyle, geleneksel ulus-devlet temelli demokratik normlarla uyumsuzluklar üretmiş ve bu durum literatürde demokrasi açığı kavramı etrafında yoğun tartışmalara neden olmuştur. Çalışma, söz konusu tartışmaları hem federalist hem de realist yaklaşımlar çerçevesinde incelemekte, demokrasi açığına ilişkin farklı görüşlerin yanında, demokratik meşruiyetin kurumsal ve toplumsal boyutlarını da kapsamlı şekilde ele almaktadır. Ayrıca, AB kurumlarının işleyişindeki yapısal özelliklerin bu açığı nasıl beslediği analiz edilmekte ve vatandaş katılımını artırmayı hedefleyen yeni mekanizmaların etkileri değerlendirilmektedir. Bu bağlamda Avrupa Vatandaş Girişimi, Avrupa Parlamentosu'na dilekçe sunma hakkı ve Avrupa'nın Geleceği Konferansı gibi katılımcı araçların meşruiyet sorununa ne ölçüde yanıt üretebildiği sorgulanmaktadır. Çalışma, AB'nin demokratik meşruiyet tartışmalarını çok boyutlu bir bakış açısıyla ele alarak, mevcut krizlerin ardında yatan demokratik eksikliklerin kurumsal ve toplumsal temellerini tartışmaya açmayı hedeflemektedir.