Avrupa Birliği-Türkiye ilişkilerinde bilim, teknoloji ve inovasyon temelli işbirliği programlarının etkisi

Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye ilişkileri 12 Eylül 1963 tarihinde imzalanan Ankara Anlaşması ile hukuki düzeyde başlamıştır. AB katılım müzakereleri, Müzakere Çerçeve Belgesi kapsamında 35 fasıl tanımlanarak 2005 yılında başlamıştır. Şu ana dek yalnızca Bilim ve Araştırma faslı geçici olarak kapatılmış olup diğer fasıllarda süreç devam etmektedir. AB ve Türkiye ilişkileri dönem dönem siyasi ve diğer gerginliklerden olumsuz etkilenirken bilim, teknoloji ve inovasyon (BTİ) alanında çalışmaların ve Türkiye'nin AB destekli eğitim, öğretim ve araştırma programlarına katılımının devam ettiği görülmektedir. Bu çalışmada konstrüktivizm kuramı çerçevesinde AB ve Türkiye ilişkilerinde yaşanan gerginliklerin BTİ faaliyetlerine yansıması ve bu faaliyetlerin Türkiye'nin AB üyelik süreci üzerindeki etkisi konuları çalışmanın yardımcı unsuru olan bilim diplomasisi ışığında ele alınmıştır. Siyasi krizlerin yoğun yaşandığı dönemlerde bilim diplomasisinin köprü görevi gördüğü düşüncesinden hareketle halkları yakın tutmak için BTİ temelli işbirliklerinin etkisi incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımlarından olan durum çalışması kullanılmış, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve doküman incelemesi tekniklerinden faydalanılmıştır. 21 alan uzmanı ile gerçekleştirilen görüşmelerin verileri MAXQDA programı ile analiz edilerek bir ana tema, dört alt tema, 21 kategori ve yedi alt kategori çerçevesinde analiz edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgulara dayanarak BTİ alanlarının AB ve Türkiye ilişkilerindeki mevcut sorun alanları arasında yer almadığı, Türkiye'nin BTİ alanındaki çalışmalarının taraflar arası ilişkilerde etkisi olduğu ve BTİ alanlarındaki ilişkilerin ulusal çıkarlara hizmet etmesi için bilim diplomasisinin bir araç olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.