Avrupa'daki bölgeli devletlerin karşılaştırılması

Bilinen tarih boyunca belli amaç, istek ve ortak fayda neticesinde bir araya gelerek oluşturulan toplum yapısı kendini yönetmek adına bir yapı geliştirmiş ve bazı haklarını üst yapıya devrederek yönetilme noktasına evirilmiştir. Bu noktada çeşitli teoriler gelişmiş ve süreç sonunda devlet yapısı ortaya çıkmıştır. Devletin yöneten ve yönetilen etkileşiminde siyasi bir teşkilatlanma olarak örgütlenmesi neticesinde Dünya'nın çeşitli ülkelerinde farklı siyasi yapılanmalar olduğu gibi yerel anlamda idari yapılanmalarda farklılık göstermektedir. Genel anlamıyla devletler konfederal, federal, üniter ve son zamanlarda karşılaşılan üniter yapılanmanın alt başlığı olarak kabul gören bölgeli devlet modelleriyle isimlendirilmiştir. Bu tez çalışmasında devletin ortaya çıkışı hakkında tarihsel gelişimi, devletin genel olarak kabul edilen temel unsurları ve devlet şekilleri ele alınarak "Avrupa'daki Bölgeli Devletler" incelenmektedir. Devlet tanım ve ortaya çıkış indeksi modern devlet öncesi ve sonrası olarak ikiye ayrılır. Devletlerin halk bakımından bugün en bariz özelliği her alana nüfus etmesidir. Bu yayılma devletin şekillenmesinde, varlığının devamında, hangi ideolojiyi benimsemesiyle doğru orantılıdır. Devlet organik yapı içerisinde gelişimini daim kılması, vasıflarını koruması bakımından güç, kudret kullanması ve hizmetlerin doğru oranda işlemesi teşkilatlanmayı gerektirir. Devletin teşkilatlanması çeşitli yol, yöntem ve unsurlara göre farklı devlet şekillerini oluşturmuştur. Devlet şekilleri gerek tek elde toplanma, gerek bir ailenin elinde toplanması veya diğer şekillere göre doğrudan ve direkt milletin temsil edildiği ve halkın temsilcilerinin parlamento ile halkın istekleri doğrultusunda karar alan üniter sistem şeklinin içinde yer alan ve birkaç özelliğiyle ayrılan bölgeli devlet şeklidir. Çalışmanın amacı, günümüzde ortaya çıkan yeni bir yönetim modelinin inceleyerek bireylerin daha fazla özgür ve yönetime katılma adına devletlerin uygulamalarından yola çıkılmıştır. Devletlerin bu minvalde benimsediği yöntemler neleri içermektedir sorusuna karşılaştırmalı olarak bakılmıştır. Çalışmada niçin, nasıl, ne şekilde sorularına cevap aranmaya çalışılarak metin analizi, örnek olay incelemesi, tarihsel araştırma ve karşılaştırma yöntemi benimsenmiştir. Çalışmada bireylerin yaşadıkları devletlerde yönetim adına daha fazla söz hakkı elde etmek istemi veya devletlerin devamlılıklarını koruma adına mevcut iki devlet modelinden ayrı üniter devletin alt kısmında yer alan bölgeli devlet modelini her devletin kendine özel şekillerde modellemeler ile model oluşturabilmişler midir? Sorusuna karşılaştırmalı olarak bakılmaktadır. Avrupa'da bulunan Birleşik Krallık, İspanya, İtalya, Portekiz ve Finlandiya devletlerini ele alıp bölgeli devlet yapısı neden ve nasıl uygulanmaktadır sorularıyla anlatımlar yaptıktan sonra bu devlet modelinin diğer devlet modellerinden farklılıkları ve benzerlikleri açıklanmaktadır. Çalışmada bölgeli devlet modelinin üniter devletin alt kısmında yer alan bir model olduğunu ve yeni bir devlet modeli olmadığı vurgulanmaktadır. Bu model 19. Yüzyılda kartelleşme etkisiyle zayıflayan devletler nedeniyle topraklarını ve ekonomisini koruma adına üniter devlet şeklinin revize edilmesiyle ortaya çıkmaktadır. Bölgeli devlet modeli daha fazla adem-i merkezileşme ile bireylerin yönetime katılması ve kendini yönetmede daha fazla etkin rol oynaması hedeflemektedir.