Azadirachtin pestisitinin sazan balığı (Cyprinus carpio L. 1758)'nda hormonal, hematolojik, antioksidan ve histopatolojik etkileri

Bu çalışmada azadirachtin'in ticari formlarından biri olan Neemazal-T/S'nin (10g/L AZA) farklı doz (1,20 ppm ve 2,40 ppm) ve süreye (4 gün ve 30 gün) bağlı olarak Cyprinus carpio'daki hormonal, hematolojik, antioksidan ve histopatolojik etkileri incelenmiştir. Çalışmamızda hormonal parametreler değerlendirildiğinde; kontrol grubuna göre serum BH, IGF-1, TT3 ve TT4 düzeylerinde meydana gelen azalma ile TSH, ST3, ST4, ACTH, kortizol, TNF-α, IL-1β ve IL-6 düzeylerinde meydana gelen artışlar hem akut hem de subkronik sürede doza bağlı olarak istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Süreler arası karşılaştırmada ise her iki doz grubunda akut ve subkronik sürelerde serum TSH, ST3, ACTH, kortizol, TNF-α, IL-1β ve IL-6 düzeylerinde istatistiksel olarak artış anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Ancak süreler arası karşılaştırmada 2,40 ppm doz grubunda akut ve subkronik sürelerde serum ST4 düzeylerinde istatistiksel olarak artış anlamlı bulunmasına rağmen (p<0,05) serum TT3 ve TT4 düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir (p>0,05). BH ve IGF-1 düzeylerinin süreler arası karşılaştırılmasında ise akut ve subkronik sürelerde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Hematolojik parametrelerin analizinde elde edilen bulgulara göre WBC, granülosit sayısı, Hct, Hb, MCV ve MCH değerleri, sadece AZA 2,40 ppm grubunda istatistiksel olarak azalmıştı. MCHC ve monosit oranlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Süreye bağlı karşılaştırmalar ise WBC, lenfosit ve granülosit oranları subkronik dönemde ve sadece 2,40 ppm doz grubunda istatistiksel olarak anlamlı iken Hb konsantrasyonu ve Hct değerleri, 2,40 ppm doz grubunda istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,05). Antioksidan parametrelerin değerlendirilmesinde, solungaç ve karaciğer dokularında MDA düzeylerindeki artış; SOD, CAT ve GSH-Px enzim aktivitelerinde ise azalma her iki doz grubunda da kontrol grubuna göre anlamlı bulunmuştur. Süreye bağlı olarak karaciğer ve solungaç dokularında subkronik dönemde MDA düzeyindeki artış istatistiksel olarak anlamlı iken SOD, CAT ve GSH-Px enzim aktivitelerindeki azalmalar istatistiksel olarak anlamlıdır. Solungaç dokusu histopatolojisinde subkronik dönemde epitellerde ayrılma, sekonder epitel lamelde düzleşme ve kısalma doza bağlı olarak artmıştır. Subkronik dönemde karaciğer histopatolojisinden elde edilen bulgular, sinüzoidal boşlukta vakuolar dejenerasyon, mononükleer infiltrasyon ve hidropik dejenerasyondur. NeemAzal-T/S organik bir insektisit olan azadirachtin içermesine rağmen, Cyprinus carpio'da hormonal parametreler, hematolojik parametreler, antioksidan enzim sistemi, solungaç ve karaciğer histopatolojisi üzerine doz ve süreye bağlı olarak toksikolojik etkiye sahiptir.