Azelaik asit'in kuraklık ve tuz stresi altındaki soya (Glycine max L.) yapraklarında, aot düzenlemesi, savunma cevapları ve hücre duvarı direnç mekanizması üzerine etkilerinin incelenmesi

Azelaik asit (AzA), dokuz karbonlu bir dikarboksilik asittir ve sistemik kazanılmış dirençte (SAR) etkili olan bir sinyal molekülüdür. AzA'in stres koşulları altında farklı dokulara taşınabilen hareketli bir molekül olmasından dolayı; bitkinin farklı dokularında stresin olumsuz etkisinin azaltılmasında önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir. Bu çalışma; Soya (Glycine max L.) bitkisi yapraklarında tuz ve kuraklık stresi üzerine AzA etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Soya tohumları 23 oC ± 1oC de 3-5 iklim odasında toprak kültüründe 16 saat aydınlık / 8 saat karanlık fotoperiyotta 500μmol m2s1 ışık altında % 60 nem oranına sahip ortamda yetiştirilmiştir. Kuraklık stresi oluşturmak amacıyla % 15 PEG (Polietilen glikol 6000 MA), tuz stresi oluşturmak amacıyla NaCl (250 mM) kullanılmış ve eş zamanlı iki farklı konsantrasyonda AzA (12, 24 ppm) Houglound besin çözeltisi içinde çözülerek 10 gün boyunca toprağa uygulanmıştır. 5. ve 10. günlerinde hasat işlemi yapılmıştır. Hasat edilen örneklerden kök ve gövdeye ait yaş ve kuru ağırlık, uzunluk ve bağıl su içeriği, klorofil miktarı belirlenmiştir. Ayrıca AOT (MDA, Prolin, H2O2, O2, OH savurma kapasitesi), antioksidan enzim (SOD, POX, APX, GR, GST, DHAR, MDHAR, KAT) bunlarla birlikte, hücre duvarı enzimleri ve bileşenleri (PAL, PME, Lignin) ile hücre duvarı genleri (XTH, EXP, WAK4) analizleri yapılmıştır. Sonuç olarak, AzA uygulamasının tuz ve kuraklık stresi altında soya bitkisinde fizyolojik (klorofil, yaprak alanı) biyokimyasal (indirgenmiş MDA ve aktif oksijen türleri), moleküler parametrelerde iyileşmeye neden olduğu bulunmuştur. AzA, soya bitkisinde strese karşı bazı enzim aktiviteleri (SOD, APX, POX, GR, PME) üzerinde uyarıcı rol oynarken, hücre duvarı enzimi (PAL) ve prolin miktarı üzerinde artışa neden olmadan antioksidan görevi üstlenerek koruyuculuk sağlamıştır. Ayrıca AzA uygulaması kuraklık ve tuz stresi altında hücre duvarı genleri (GmXTH3, GmEXPA2, GmWAKS4) üzerinde uyarıcı etki yaparak koruma sağlamıştır.