Azerbaycan'da insan kaynakları yönetimi: Ulusal düzeyde bir çözümleme

İnsan kaynakları yönetimi alanında evrensel olduğu ileri sürülen ve bir zamanlar üzerinde hemfikir olunan anlayış, yaklaşım ve uygulamaların günümüzde ne kadar doğru ve geçerli olduğu tartışmalı bir konu haline gelmiştir. Yapılan araştırmalar çeşitli insan kaynakları yönetimi modellerinin, uygulandıkları ülkelerin farklı özelliklerinden etkilendiğini ve kendilerinin de farklılaştığını göstermektedir. Bu ise, insan kaynakları yönetiminin ülke düzeyinde araştırılmaya muhtaç olduğunu ortaya koymaktadır. Bu ihtiyacın birçok yazar tarafından vurgulanmasına karşın, araştırmaların mikro düzeyde yoğunlaştığı/kaldığı görülmektedir. İnsan kaynakları yönetimi uygulamalarının işletme düzeyinde ve fonksiyonların gerçekleştirilmesi bağlamında araştırılmasına gösterilen gayretlerin, makro/ülke düzeyindeki araştırmalar için de gösterilmesi gerekli hale gelmiştir. Bu da beraberinde, İKY'de karşılaştırmalı çalışmaların önemini artırmaktadır. İKY'de karşılaştırmalı araştırmalar, değişik ülkelerdeki insan kaynakları yönetim uygulamalarını anlamayı ve açıklamayı amaçlayan çalışmalar olarak tanımlanmaktadır.Bu çalışmada da öncelikle karşılaştırmalı İKY'ne ve onun ayrışmacı ve örtüşmeci görüşlerine değinilmiştir. Daha sonra ise, İKY'nin gelişim süreci içerisinde ortaya atılan İKY modelleri ayrışmacı görüşü savunan ve örtüşmeci görüşü savunan İKY modelleri olarak sınıflandırılmıştır. Örtüşmeci görüşü savunan modeller içerisinden Brewster modeli Azerbaycan'da İKY uygulamalarının araştırılması için ey uygun model olarak seçilmiştir. Sonraki aşamada ayrışmacı görüşü savunan modellerden biri olan, Brewster modelinin araştırma modeli olarak seçilmesinin sebepleri açıklanmıştır. Ancak şunun da belirtilmesi gerekiyor ki araştırmada, Brewster modelinde yer almayan alt faktörler konusunda diğer ayrışmacı görüşü savunan modellerden de yararlanılmıştır. Çalışmanın uygulama kısmında ise, Brewster modelinde yer alan faktörler çerçevesinde Azerbaycan'da İKY uygulamaları incelenmiştir. Önce anket aracılığı ile modelde yer alan örgütsel faktörlerin (örgütsel strateji ve İKY stratejileri, İKY fonksiyonları) Azerbaycan'daki işletmelerde uygulama durumu incelenmiş, eksiklikler tespit edilmiş ve bu uygulamaların daha iyi düzeyde gerçekleştirilebilmesi için önerilerde bulunulmuştur. Daha sonra ise araştırma modelinin çevresel faktörleri çerçevesinde Azerbaycan'daki işletmelerde İKY uygulamalarının şekillenmesinde etkili olan faktörler belirlenmeye çalışılmıştır.