Azerbaycan medyasında alkol temsili ve alkolün topluma etkisi

Alkolizm dünyanın hemen hemen her ülkesinde en önemli sorunlardan biridir. Azerbaycan'da da bu sorun kısmen görülmektedir. Alkol topluma farklı dönemlerde birçok değişik yöntemle sunulmuştur. Günümüzde medya bu sunumun en önemli aktörlerinden biri olarak özellikle ön plana çıkmaktadır ve bunun da etkileri çeşitli yaş ve toplumsal sınıftan insanın üzerinde görülmektedir. Bu çalışmada eklektik bir inceleme ve araştırma yöntemi kullanılmıştır. Belli dönem filmlerinde alkol kullanımı olup olmadığına ilişkin bir biçimsel çözümleme, aynı dönem filmlerinin yapısal benzerlik oranına ilişkin bir yapısal çözümleme, filmlerdeki alkol kullanımının hangi ortamlarda gerçekleştiğine ilişkin veri elde edebilmek için bir içerik çözümlemesi ve filmlerde alkolün ne tür işlevleri olduğuna ilişkin işlevsel çözümlemelerden yararlanılmıştır. Filmlerin izleyiciler üzerindeki etkilerinin saptanabilmesi için ayrıca etki çözümlemeleri de yapılmaktadır. Bu çalışmada öncelikle Azerbaycan devleti, Azerbaycan toplumu ve Azerbaycan medyasındaki duruma odaklanılmış, bu durum hakkında bilgiler verilmiştir. Kısaca alkolün tarihi ve insanlar üzerindeki etkileri hakkında verilere ulaşılarak alkolün sebep olduğu komplikasyonlar ele alınmıştır. Daha sonra, Azerbaycan'da alkolün yeri konu edilerek, alkolün ülke ekonomisindeki yerine değinilmiş, alkolün ülkede yol açtığı olumsuzluklar ve devletin alkolizm karşısında attığı adımlar ele alınmıştır. Çalışmada Azerbaycan medyasında alkolün nasıl temsil edildiği araştırılmış ve Azerbaycan sinemasında alkol sahnelerinin yer aldığı filmlere de değinildiği için Azerbaycan sinemasının tarihi hakkında bilgilere de yer verilmiştir. Azerbaycan'ın siyasi açısından geçirdiği değişimler de göz önünde bulundurularak Sovyetler Döneminde, Bağımsızlık'tan sonraki dönemde ve yeni bir dönem olarak 2000 yılından sonra çekilmiş filmlerde alkol sunumunun ve görselliğinin yüksek olduğu saptanan üç film incelenmiştir. Yapılan incelemenin sonucundan yola çıkarak medyanın alkol eğilimine etki edip etmediği sonucu ele alınmıştır. Bu çerçeve dahilinde yapılan bu çalışma, istatistik verileri de referans göstererek, Azerbaycan toplumunu alkolün kontrolsüz tüketiminin olumsuz sonuçları konusunda uyarmayı amaçlamıştır. Çalışma sürecinde kapsamlı bir literatür araştırması yapılmış ve kütüphanelerdeki Türkçe ve Azerbaycan Türkçesi (Latin ve Kiril alfabelerinde) kitaplar, bilimsel makaleler, dergiler ve Rusça bilgilerden de yararlanılmıştır. Sosyal medya aracılığıyla, farklı kuşaklara mensup akademisyenlerle görüşmeler yapmak ve çeşitli Azerbaycan devlet kurumlarının web siteleri ile bazı Rus internet sitelerinden alınan kaynaklardan yararlanmak, çalışmanın içeriğini daha da zenginleştirmiştir. Azerbaycan'da alkol kullanımı, Azerbaycan toplumunda alkol bağımlılığı, Azerbaycan sinemasında alkolün temsili ile ilgili yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Araştırmada bana özgü çalışmalar da yer almaktadır. Çalışmada kullanılan Azerbaycan Türkçesi ve Rusça kaynakların çevirisi şahsıma aittir. Anahtar Sözcükler: Alkol temsili, Medya, Azerbaycan Toplumu, Azerbaycan Sineması