Azot üzerinde işlevsel grup taşıyan tetraaminoalkenler ve bunlardan türeyen karben kompleksleri

Metal karben kompleksleri, LnM=CXY, üzerindeki çalışmalar yetmişli yıllarda çok hızlı bir gelişme göstermiştir. Çalışmalarda pek çok metal karben kompleksleri sentezlenmiş, özellikleri incelenmiş ve zayıf C=C bağı içeren L2R tipi (R = Me, Et, CH2Ph, Ph) tetraaminoalkenlerin karben oluşturabilen önemli bir ligant kaynağı (prekörser) olduğu belirlenmiştir: R I -N N- >-0 LmM N- I R N- L2R N I R tLnMI^ ] Bu çalışmanın amacı büzerinde R = CH2CH2OMe ve CH2CH=CH2 işlevsel gruplarım içeren yeni tetraaminoalkenleri hazırlamak ve bunlardan türeyen karben komplekslerini karakterize etmektir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde başka R R araştırmacılar tarafından karben kompleksleri [LnM (L )x] ve tetraaminoalkenler (L2 ) üzerinde yapılan çalışmalar özetlenmiştir. İkinci bölümde bulunan sonuçlar ve tartışması, üçüncü bölümde ise deneysel ayrıntı sunulmuştur. Araştırmalarda önce "asetal" veya "tuz eliminasyon" yönteminden yararlanılarak toplam altı yeni olefin (4a, 4b, 4c, 7a, 7b, 7c) sentez edilmiş, bunların fiziksel, kimyasal ve spektroskopik özellikleri incelenmiştir, tmidazolinyum tuzları ve dikuarterner tuzları (2) NaH veya KOBu' ile kolayca köprülü tetraaminoalkenlere dönüşürken, bisimidazolyum tuzları (3) aynı koşullarda tepkime vermemektedir.n r A. 2X- R' I N. 00 ^".M XT - "^ -N I R 7a R = Ph, R' = alü 7b R = CH2CH20Me, R'= Me 7c R = R' = CH2CH20Me Köprülü tetraaminoalkenler (4) tepkimelerinde aynı metale bağlı bis(karben) (9') yerine iki metal arasında bis(karben)dimetal ( 9 n = 2 veya 3) oluşturmaktadır. (CHA (CH^ 1 i R-N-/ / Mı a = 2 veya 3 Azot üzerinde işlevsel grup içeren yeni tetraaminoalkenlerden (4b ve7a) kolayca [1,3] sigmatropik çevrilmeye uğradığı için ancak 25 °C 'de tepkimelere sokulmuştur: 7a olefini metallere karşı iki farklı davranış sergilemektedir, (i) Alil grubunun başka bir metale koordinasyonu (10). (ii) Alil grubunun metallerle koordinasyona katılmayışı (11). Kelat yapıdaki 1,5-siklooktadienin uzaklaştırılması halinde alil grubunun da rodyuma koordine olabileceği sanılmaktadır.m İşlevsel grup olarak 2-metoksietil grubu bulunduran elektronca zengin olefinler (7b ve 7c) ile 12-19 kompleksleri sentez edilmiş bunların yapılan elementel analiz ve spektroskopik yöntemlerle aydınlatılmıştır. CH2CH i CH, 10 CH2 = CHCH2 (C0DXCl)Rh=/ 1 11 Ph r~aı Me 6 I N--ı (CODXCl)Rh=/ J MeO I 14 (Cl)Rfc Me(5 I N. (PPh3)2(CDRh==/ "l MeOj J L 16 O Mb M? cı fji Me 18 O Me (PPh3)2(q) I OMe v Me 19 Karben komplekslerinin karakterizasyonunda ÖÇ^ değerinin ayrı bir önemi vardır. 13C NMR spektrumunda iki yerine tek 80^^ sinyali gözlenmesi 15 bileşiğinin iyonik yapıda olabileceğini belirtmektedir. Bileşiğin higroskopik özellik taşıması sözkonusu yapıyı doğrular niteliktedir. Ayrıca bu çalışmada ci5^is(l-metü-3-fenilimidazolidin-2-iliden) sentez edilerek kristal yapısı aydınlatılmış ve elde edilen sonuçlar değerlendirilerek yayına hazırlanmıştır. Bu bileşiğin konu ile ilgisi dolaylı olduğundan hazırlanan makale taslağı ekte sunulmuştur.