Badem üretiminin teknik ve ekonomik yönden incelenmesi; Diyarbakır ili örneği

Çalışmamızda Çiftçi Kayıt Sisteminde (ÇKS) kayıtlı olan badem üreticilerinin sayısı esas alınarak 108 üretici ile anket çalışması yapılmıştır. Yetiştiricilerin; cinsiyet, yaş, eğitim durumu, aile nüfusu ile ilgili bilgiler, sahip oldukları arazi miktarı, budama, sulama, gübreleme, üretimde karşılaşılan hastalık ve zararlılar ile mücadele, bilgi kaynaklarının neler olduğu gibi temel sorular sorularak üreticiler analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamıza katılan üreticilerin %91,03 sinin erkek, %8,97'inin bayan olduğu, % 50'sinin İlköğretim mezunu olduğu, badem üreticilerinin bölgede badem üretiminin yanı sıra fıstık, buğday, pamuk, üzüm, nar, arpa, mısır ve diğer sebze ve meyve ürünlerinin yetiştiriciliği yaptığı tespit edilmiştir. Bölgede 108 üreticiden 50 üreticinin badem üretimi ile birlikte buğday üretimi yaptığı, 30 üreticinin bununla birlikte arpa üretimi yaptığı, 70 üreticinin pamuk üretimi yaptığı, 63 üreticinin mısır üretimi yaptığı,7 üreticinin Baklagiller üretimi yaptığı, 40 üreticinin üzüm ürettiği ve 45 üreticinin fıstık üretimini aktif olarak yaptığı tespit edilmiştir. Üreticilerimizin %65,4'ünün hayvancılık faaliyetlerin yürüttüğü, badem üreticilerinin %57,5'i 0-10 yaş aralığında badem fidanları ile üretim yaptıkları, üreticilerin %48,2'sinin 6*6 dikim aralığında üretim yaptıkları, üreticilerin %46,2'sinin üretim döneminde toprak analizi yaptırdığı, %94,9'unun badem ağaçlarında budama yaptıkları, üreticilerin %57,7'sinin ilkbahar da budama yaptıkları, üreticilerimizin %23.1'inin sulama yapmadıkları, Sulama yapan üreticilerin %55,1'inin Salma sulama sistemi ile sulama yaptıkları tespit edilmiştir. Anket yapılan badem üreticilerinin üretim döneminde %67,9'unun boş meyve ile karşılaştığı, üreticilerin %41'inin boş meyve oluşumuna sebep olan faktörlerin ne olduğuna dair bilgisinin olduğu tespit edilmiştir. Bölgede bulunan badem üreticilerinin %8,3'ünün ihracatının tespit edilmiştir. Çalışmamızın sonucunda, Diyarbakır ilinde badem yetiştiriciliği yapanların büyük çoğunluğunun modern bahçe tesisleri ile ilgili bilgi sahibi oldukları, damla sulama sistemleri ile yeni bahçe kurdukları ve bölge de bulunan kamu kurum ile kuruluşları ile sürekli olarak çalışma halinde oldukları tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda bölge de badem üretiminin arttırılması ve doğru üretim kaynakları ile üreticilere yönelik olarak çözüm önerileri geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Badem, Üretici, Verim, Ekonomi, Gelir, Diyarbakır