Bağışıklığı bozulmuş hastalarda toplumda gelişen pnömonilerde etken dağılımının, ampirik tedavi tercihlerinin değerlendirilmesi ve klinik sonuçlarının irdelenmesi

Giriş ve Amaç: Toplumda gelişen pnömoniler (TGP), bağışıklığı bozulmuş hastalar için önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Pnömoninin klinik seyri ile hastaların komorbiditeleri, hastalığın başlangıç tablosu, mikrobiyolojik veriler ve ampirik tedavi tercihleri arasında karmaşık bir ilişki bulunmaktadır. Çalışmamızda, bu etkenler arasındaki ilişkiyi aydınlatmaya ve pnömoni hastalarının yönetimine katkısı olabilecek ipuçlarına ulaşmaya çalıştık. Gereç ve Yöntemler: Çalışma Ocak 2019 ve Nisan 2020 tarihleri arasında tek merkezde yapıldı. Ayaktan başvuran, bağışıklığı bozulmuş ya da 65 yaş üzerinde olan; toplumda gelişen pnömoni tanısı konulan hastalar değerlendirildi. Hasta bilgilerine retrospektif olarak hasta dosyalarından ve dijital kayıtlardan ulaşıldı. Erken tedavi yanıtı ATS kriterlerine göre tanımlandı. Veriler SPSS programıyla değerlendirildi, Student t dağılımı, Mann-Whitney U testi; Pearson ki-kare testi ve Fisher'in kesin testi ile istatiksel analiz yapıldı ve p<0.05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmamızda 143 TGP tanılı hasta incelendi, %58'si erkek, %52.5'i 65 yaş ve üzeri, % 48'i aktif immünosüpresif tedavi almaktaydı. %45'inin malignite tanısı olup, son üç ayda %51.7'sinin antibiyotik kullanımı, %38'inin hastaneye yatış öyküsü vardı. Başvuruda %61'inin PSI skoru en az 4, %55'i takipneik (22 ve üzeri/dak), %58'inin ateşi vardı. Olguların %49'unda lober pnömoni saptandı. Kaliteli balgam verebilme oranı %40 olup bu örneklerin %62'sinde üreme oldu. Pseudomonas aeruginosa, balgam kültüründe saptanan en sık etkendi. Viral etken 24 hastada saptandı. Hastaların %58'inin kombine antibiyoterapi aldığı ve %32'sinde kinolon, %33'ünde makrolid, %26.5'inde sefalosporin, %38'inde piperasilin-tazobaktam, %13'ünde karbapanem tercih edildiği gözlendi. Üçüncü günde tedavi yanıtı olguların %64.3'ünde görüldü. Tüm kohortta 30 günlük mortalite %17.4'tü. Balgamda iki bakteri veya P. aeruginosa üreyen hastalarda mortalite oranı %37.5 olarak gözlendi ve diğer tüm hastalara oranla yüksek bulundu (p=0.025). Solunum sayısının 22 ve üzerinde olması, mortaliteyi tahmin etmede en başarılı takipne tanımı olarak gözlendi. Takipnesi olan (RR=3), pnömoni ağırlık değerlendirme ölçeklerine göre yüksek riskli olan (PSI V için RR=2.4 ve CURB-65 ≥ 2 için RR=5.0), tedavinin üçüncü gününde yanıtsız olan (RR=8.1) hastalarda mortalite oranları anlamlı ölçüde artmış bulundu. Mortalite ile en yakından ilişkili kriter, tedaviye üçüncü günde yanıt alınamayışı olarak göze çarptı. İrdeleme ve Sonuç: Bağışıklığı bozulmuş TGP hastalarında son üç ayda antibiyotik kullanımı, mortalite ve P. aeruginosa üreme oranlarını literatürdeki diğer TGP hastalarına kıyasla artmış bulduk. Elde ettiğimiz veriler, balgam kültürü sonuçlarının prognozla ilişkili olabileceğini göstermekte ve balgam örneklemesinde ısrarcı olunması gerektiğini vurgulamaktadır. Erken dönemde gözlenebilen özellikler yüksek riskli hastaları saptayabilmektedir. Çalışmamız; PSI skoru, CURB-65, takipne ve erken dönemde tedavi yanıtlarının risk belirlemede kullanılabileceğini desteklemektedir. Gözlemlerimizin daha kapsamlı çalışmalarla doğrulanması gerekmektedir. Verilerimiz yüksek riskli hastaların tedavisinde karşılanmamış ihtiyaçların varlığını ve bu hastaların yönetiminde kontrollü çalışmalar ile deneysel yaklaşımlara ihtiyaç olduğunu düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Toplum kökenli pnömoni, TGP, bağışıklığı bozuk hasta, immünokompromize hasta, balgam kültürü