Bâkî Divanı'ndaki bazı gazellerin tasavvufî tahlîli

Yüksek lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışma, "sultânü'ş-şuarâ" olarak bilinen Bâkî'nin dinî ve tasavvufî muhtevada kaleme almış olduğu kırk gazelin tahlîlinden meydana gelmektedir. Çalışmamız üç bölümden oluşmuştur. "Tasavvufî Türk Edebiyatına Genel Bir Bakış" başlığını taşıyan birinci bölümde, tasavvufî Türk şiirinin teşekkül evresinden XVI. asra gelinceye kadar ki süreç hakkında kısa bir bilgi verilmiş; tasavvufî şiirin konusuna ve estetik bağlamdaki bazı hususlarına değinilmiş ve son olarak da Bâkî'nin sanatını icra ettiği XVI. asırdaki tasavvufî Türk şiirinin genel görünümünden bahsedilmiştir. Çalışmanın, "Bâkî ve Tasavvuf" başlığını taşıyan ikinci bölümünde Bâkî'nin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği ile ilgili kısa bir bilgi verilmiş; Bâkî'nin şiirlerindeki tasavvufî içerik hakkında kaynaklarda yer almış muhtelif araştırmacıların yorum ve değerlendirmeleri ele alınmıştır. Çalışmanın, "Bâkî Divanı'ndaki Bazı Gazellerin Tasavvufî Tahlîli" başlığını taşıyan son bölümü, Bâkî Divanı'ndaki dinî ve tasavvufî düşünceye yönelik kırk gazelin tahlîlinden oluşmuştur. Gazellerin tahlîlleri sonucunda tespit edilen tasavvufî remiz, mefhum ve kavramlar hakkında tablo ve istatistikî bir değerlendirme yapılmış; sözlük ve dizin oluşturulmuştur. Dinî ve tasavvufî açıdan Bâkî'nin kaleme almış olduğu şiirlere karşı takınılan mesafeli duruş, yeni bir yaklaşımla tahlîllerini ortaya koymaya çalıştığımız bu çalışma ve konuyla ilgili yapılacak yeni araştırmalarla değişecek ve Bâkî'nin şiir ve sanat anlayışı yeniden değerlendirilecektir.