Bâkıllânî'nin Keşfü Esrâri'l-Bâtıniyye adlı eserinin tahkik ve tahlili

Bâtınîlik her zahirin bir batını her tenzilin bir tevili olduğunu savunan ve bu tevili de ancak "mâsum imam"ın bileceğine inananların ortak adıdır. Bunlara Peygamber ve imamlar hususundaki yaklaşımlarında aşırıya gidenler anlamında "Gâliyye/Gulât" veya her şeyi mubah saydıkları için "İbahiyye" de denmektedir. İlk dönem Bâtınîyye inancını ele alan kaynaklar sınırlıdır. Bu döneme ait kaynakların çoğu günümüze ulaşmamıştır. Bâtınîliği konu alan ve günümüze ulaşan kaynakların bir kısmı da muhalifler tarafından reddiye tarzında yazılmış eserlerdir. Bu eserlerden biri de Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib el-Bâkıllânî (v. 403/1013) tarafından yazılmış olan "Keşfü Esrâri'l-Bâtınîyye" isimli eseridir. Daha sonraki birçok Eş'arî âlim üzerinde etkisi olan bu eser kütüphane raflarına mahkûm edilmiş ve günümüz araştırmacılarıyla buluşturulamamıştı. Günümüzde Bâtınîlik ile ilgili yeteri kadar objektif çalışma yapılmadığı gözükmektedir. Yapılan çalışmaların çoğunda ya tahkir edici bir üslubun ya da savunmacı bir yaklaşımın belirgin olduğu dikkatlerden kaçmamaktadır. Tahkik ve tahlilini yaptığımız bu eser Bâtınîlikle ilgili önemli bilgiler içermektedir. Bu alanda büyük bir boşluğu dolduracak olan eser ilk dönem fırak edebiyatı ve Batınî düşüncesi hakkında günümüz araştırmacılarına önemli bilgiler sunacaktır.