Bakım sigortası uygulaması ve bakım sigortası ihtiyacının Türkiye açısından incelenmesi

Bu çalışma hızla yaşlanan ülkemizde bakım sigortası uygulamalarına yer vererek bakım sigortasının gerekliliğine dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmanın kapsamı ve sınırları, bakım sigortası uygulamasının kavramsal çerçevesi, bakım sigortası gereksinimini ortaya çıkaran nedenler ve bakım sigortası ülke örnekleri, ülkemizin bakım hizmetleri konusundaki mevcut durumu ve bakım sigortası uygulamasının ülkemiz açısından incelenmesinden oluşmaktadır. Bu çalışmada eleştirel kaynak incelemesi ve betimsel analiz yöntemlerinden yararlanılmıştır. Eleştirel kaynak incelemesi açısından bakıldığında literatürdeki Türkçe ve İngilizce kaynaklar incelenmiştir. Bu çerçevede bakım sigortası konusunda farklı tanımlamaların ve uygulamaların olduğu görülmüştür. Bakım sigortası uygulaması tanımlanırken ve uygulama yöntemi tercih edilirken sosyo-ekonomik koşullar, gelenek ve göreneklerin etkili olduğu görülmüştür. Betimsel analiz açısından bakıldığında bu çalışmada kullanılacak olan verilerin bakım sigortası gereksinimini ortaya çıkaran önemli faktörler olduğunu vurgulamak gerekmektedir. Zira bu çalışma ülkemizin hızla yaşlandığı gerçeğini araştırma problemi olarak kabul etmektedir. Bu çalışmanın tematik yapılanması bakım sigortası uygulamasının hayata geçirilmesindeki en önemli unsur olarak demografik yapının değişmesi (ortalama yaşam beklentisi, doğurganlık oranları, yaşlı bağımlılık oranları) ve yaşlı nüfusun artması, aile yapısının değişmesi ve sağlık harcamalarındaki artışlardan oluşmaktadır. TÜİK'ten elde edilen verilere göre 2021'de ülkemizin yaşlı nüfus oranı %9,7'dir. Yaşlı nüfus oranının 2040'da %16,3'e, 2060'da %22,6'ya ve 2080'de %25,6'ya yükselmesi beklenmektedir. Diğer bir ifadeyle 2080'de Türkiye'de dört kişiden birinin yaşlı olması beklenmektedir. 2018'de yayınlanan Türk Aile Yapısı araştırmasına göre ülkemizde geniş aile yapısı daralırken çekirdek aile yapısı ve dağılmış aile yapısı artış göstermektedir. 2016 çekirdek aile yapısı %69,3 iken geniş aile yapısı %10,8 ve dağılmış aile yapısı %19,9'dur. TÜİK'ten elde edilen verilere göre devletin sağlık harcamalarındaki payı giderek artmaktadır. Devletin sağlık harcamalarındaki payı 2000'de %61,1, iken, 2005'te %67,8'e, 2010'da %78,6'ya, 2015'te %78,5'e ve 2020'de %79,2'ye yükselmiştir. Bakım sigortasının gereksinimini ortaya koyan bu göstergelerin yanı sıra bakım sigortası hakkındaki görüşlerini tespit etmek amacıyla 7 sosyal güvenlik uzmanları ile yapılandırılmış mülakat yapılmıştır.