Bal arısı (Apis mellifera L.) zehirinin deneysel peritoneal adezyon üzerindeki tedavi edici etkilerinin araştırılması

Bu tez çalışmasında, bal arısı zehirinin (apitoksin) postoperatif komplikasyonlardan biri olan peritoneal adezyonlar üzerindeki terapötik etkileri araştırılmıştır. Deneysel hayvan modeli kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, arı zehirinin doku iyileşmesi ve inflamasyon üzerindeki düzenleyici potansiyeli incelenmiştir. Toplam 36 erkek Wistar albino sıçan, altı gruba ayrılarak farklı dozlarda apitoksin, salin ve standart tedavi ajanları uygulanmıştır. Peritoneal adezyon modeli, cerrahi olarak sekum yüzeyinin abrase edilmesiyle oluşturulmuş ve 21 gün sonra makroskobik adezyonlar Nair skorlama sistemiyle değerlendirilmiştir. Plazma örneklerinde MDA ve GSH düzeyleri, doku örneklerinde ise hidroksiprolin, tPA ve PAI-1 düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçülmüştür. Ayrıca bilişsel fonksiyonları değerlendirmek için Yeni Nesne Tanıma Testi (NOR) uygulanmıştır. Bulgular, CHA-Tek Doz ve farklı dozlarda uygulanan arı zehirinin, peritoneal adezyon skorlarını anlamlı şekilde azalttığını göstermiştir. Özellikle 0,25 mg/kg dozundaki arı zehiri (Venom 25), makroskobik adezyonlarda ve hidroksiprolin düzeylerinde belirgin düşüşler sağlayarak yüksek anti-fibrotik etki göstermiştir. Oksidatif stres parametreleri açısından, Venom 25 ve CHA gruplarında GSH düzeylerinin korunması, bu ajanların antioksidan savunmayı desteklediğini ortaya koyarken, Venom 50 grubunda gözlenen azalma, yüksek dozun ters etkileri olabileceğini düşündürmüştür. NOR testi sonuçları da Venom 25 grubunda bilişsel fonksiyonların korunduğunu ve inflamasyonun merkezi sinir sistemi üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltıldığını göstermiştir. Ancak 0,50 mg/kg dozunda abdominal yıkama ile uygulanan arı zehiri, yüksek mortaliteye yol açmış ve bu uygulamanın sistemik toksisite riski taşıdığı belirlenmiştir. Elde edilen makroskopik, biyokimyasal ve davranışsal bulgular, CHA-Tek Doz ve özellikle 0,25 mg/kg dozundaki arı zehiri uygulamasının peritoneal adezyonların önlenmesinde etkili olduğunu; ayrıca oksidatif denge ve bilişsel fonksiyonları olumlu yönde modüle ettiğini göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, CHA-Tek Doz ve özellikle 0,25 mg/kg dozundaki arı zehirinin postoperatif peritoneal adezyonların önlenmesinde etkili, güvenli ve çok yönlü bir tedavi seçeneği olduğunu ortaya koymakta; bu etkinin inflamasyonun baskılanması, kollajen birikiminin azaltılması, oksidatif stresin dengelenmesi ve bilişsel fonksiyonların korunması gibi mekanizmalarla sağlandığını vurgulamaktadır. Bu bulgular, gelecekte yapılacak klinik ve mekanistik araştırmalar için önemli bir temel oluşturmaktadır.