Bangladeş'te dini kurumların toplumsal tezahürleri

Çalışmamızda Bangladeş'te yer alan dinî kurumlar ve toplumsal düzlemdeki etkileri araştırma konusu edilmiştir. Toplumsal düzende ve organizasyonlarda rolü hayli önemli olan dinî kurumların sayısının çokluğu, bu kurumlara yönelik aidiyet oranlarının yüksekliği, çok dinli ve çok kültürlü yaşamlardaki sosyal ilişkilerde kurumların belirleyiciliği, diyalog ve çatışma sınırlarındaki etkileri ise araştırmanın temel problematiğini teşkil etmektedir. Bunun için öncelikle kurumların, dinî kurumların ve Bangladeş'teki dinî kurumların teorik çerçevesi için dokümantasyon yöntemiyle kaynak taraması yapılmış ve aktarılmıştır. İslam'a ve diğer dinlere ait Bangladeş'teki kurumların toplumsal tezahürleri yine dokümantasyon yöntemiyle kaynak taraması yapılarak ve dolaysız gözlem yöntemiyle de incelenerek araştırılmış ve aktarılmıştır. Sonuçta bu kurumların dinî faaliyetlerine rağmen dinî, siyasi ve iktisadi kargaşanın devam etmesinde, kurumların birçoğunun dinî gayelerden ziyade kurum bazlı sosyo-ekonomik ve politik menfaatlere öncelik vermesinin önemli bir neden olduğu tespit edilmiştir. Nitekim bu durumda dinî faaliyetler büyük oranda bir amaçtan çok araca indirgenmektedir. Çalışmada kullanılan kaynakların niteliği ve yerinde yapılan dolaysız gözlem imkânıyla Türkçe literatürde Bangladeş'teki dinî kurumlara ilişkin yapılan tek çalışma olması, çalışmanın özgünlüğünü ifade etmektedir. Anahtar Kelimeler: Kurumlar, Dini Kurumlar, Bangladeş, Sivil Toplum Kuruluşları, Dini Siyasi Partiler