Bankacılık işlemlerinde konum destekli sahtekarlık önleme sistemi

Sahtekârlık (fraud) işlemlerinin tespiti ulusal ve uluslararası ekonomiler için oldukça önemli bir görev haline gelmiştir. Bankalar ve diğer finansal kuruluşların gerçekleştirdikleri işlemlerin güvenilirliğini sağlaması başta ülke ekonomisi olmak üzere, finansal kuruluşun da itibar ve kârlılığını etkileyen temel faktörlerden birisidir. Sahtekârlık işlemlerinin tespit edilebilmesi ve önlenmesi amacıyla kamu ve özel finans kuruluşlarında bu kontrolleri yapmaktan sorumlu birimler oluşturulmuştur. Ancak sahtekârlık işlemlerini gerçekleştirmeye çalışan kişilerin, yakalanmamak amacıyla sürekli yöntem değiştirmeleri, bu tip işlemlerin tespit edilmesini zorlaştırmaktadır. Bu işlemlerin tespiti, işlem hacimlerinin yoğunluğu da dikkate alındığında teknoloji desteğini zorunlu kılmaktadır. Sahtekârlık işlemlerinin tespiti için geliştirilmiş uygulamalar içerisinde özellikle kural tabanlı sistemlerin yaygınlığı dikkate değerdir. Bu sistemler; basit ve bileşik kurallar kullanan, doğrulanmış sahtekârlık veritabanları ve diğer önemli veri setlerinde karşılaştırma yapan ileri teknoloji veri eşleme sistemleri olabileceği gibi; şüpheli davranışları tespit edebilen ve bu bilgiyi doğru kanala yönlendiren veritabanları gibi basit sistemler de olabilmektedir. Bununla birlikte, sahtekârlık işlemlerinin tespitinde işlem konumlarının (lokasyonlarının) dikkate alınması üzerine geliştirilmiş bir modele rastlanmamıştır. Bu tez çalışmasında hedeflenen; bankacılık ürün ve hizmetlerine yönelik sahtekârlık işlemlerinin tespiti ve önlenmesi için finansal işlemlerin konum bilgisinin kullanılması ile daha iyi sonuçlar elde edilip edilemeyeceğinin incelenmesidir. Çalışma kapsamında coğrafi bilgi sistemlerinin yardımıyla ve veri madenciliği modelleri kullanılarak, konum ve zaman bilgisinin dahil edildiği senaryolar keşfedilmiştir. Anahtar kelimeler: Sahtekârlık (fraud) işlemleri, veri madenciliği, coğrafi bilgi sistemleri, lokasyon zekâsı